Дали е потребно задолжително тестирање за дрога и алкохол во јавната администрација?

Поранешниот функционер Ване Цветанов во емисијата „Во Центар“ ја отвори Пандорината кутија со изјавата дека конзумирал марихуана додека бил јавен службеник, покренувајќи дебата: Дали вработените во јавната администрација треба да подлежат на психолошки тестови и тестови за алкохол и дрога?

3 мин. читање

Јавните службеници се столбот на државата. Тие донесуваат одлуки кои влијаат врз животот на секој граѓанин и управуваат со јавните ресурси. Оттука, нивната ментална стабилност, интегритет и способност за расудување не се само приватна, туку и јавна работа.

Изјавата на Ване Цветанов, иако контроверзна, го поставува клучното прашање за одговорноста и интегритетот на функционерите. Иако употребата на марихуана е декриминализирана за медицински цели во земјава, конзумирањето на психоактивни супстанции, особено од страна на лице на одговорна позиција, може да ја доведе во прашање неговата способност за објективно и ефикасно извршување на службените должности.

Аргументи „ЗА“ тестирање на јавната администрација

  • Јавно здравје и безбедност: Во одредени сектори (на пр., полиција, војска, авиосообраќај, критични позиции за национална безбедност), состојбата на службеникот директно влијае на животот и безбедноста на граѓаните.
  • Зголемен интегритет и доверба: Редовното тестирање би можело да ја зголеми довербата на јавноста во интегритетот на администрацијата и да делува превентивно против корупција или несоодветно однесување.
  • Ефикасност и продуктивност: Злоупотребата на супстанции може да ја намали продуктивноста, да ја зголеми стапката на отсуство и да влијае на квалитетот на донесените одлуки.
  • Психолошка проценка: Психолошките тестови би можеле да ги идентификуваат лицата со сериозни ментални проблеми или недостаток на етичко расудување пред да бидат назначени на високи функции.

Спроведувањето на редовни и обемни тестови за илјадници вработени во администрацијата би било скап и логистички предизвик за државниот буџет. Наместо масовно и случајно тестирање на сите, најчесто се предлага примена на таргетирано тестирање за одредени категории:

По основано сомневање: Тестирање на вработен само доколку постојат јасни индикации за влошени перформанси или неприфатливо однесување на работното место.

Позиции со зголемен ризик: Функции кои бараат носење оружје, ракување со чувствителни податоци или позиции каде моменталната одлука е критична (слично како што веќе се применува кај полицијата или возачите во сообраќајот).

При вработување/назначување: Еднократен психолошки тест и тест за супстанции пред назначување на високи раководни и извршни позиции.

Јавната администрација мора да биде пример за одговорност. Дебатата за тестирање е комплицирана и бара внимателна рамнотежа помеѓу правото на приватност и потребата од функционална, етична и доверлива државна служба.

Извор:
Емисијата “Во Центар” на Васко Ефтов