Во човечкото тело постои крв толку ретка што досега се пријавени само околу 43 лица со оваа карактеристика. Позната како „златна крв“, таа не е златна по боја, туку по својата исклучителна реткост и значење во трансфузиската медицина.
Нејзиното медицинско име е Rh-null и претставува исклучително редок фенотип на крвта. Бројот на пријавени случаи може да се менува со новите откритија и медицински истражувања, но Rh-null останува една од најретките познати крвни карактеристики во светот.
За да се разбере што ја прави оваа крв толку посебна, треба да се знае дека крвните групи не се одредуваат само според системот АБО — A, B, AB и O — и Rh-факторот, кој најчесто го познаваме како позитивен или негативен. На површината на црвените крвни клетки се наоѓаат бројни молекули, наречени антигени, кои имаат важна улога во одредувањето на компатибилноста при трансфузија.
Кај луѓето со Rh-null фенотип, на црвените крвни клетки недостигаат сите антигени од системот Rh. Оваа особеност ја прави нивната крв исклучително ретка и медицински значајна.
Зошто е толку важна?
Rh-null крвта може да биде особено вредна за пациенти со ретки антитела насочени кон Rh-антигените. Кај нив, пронаоѓањето соодветен дарител може да биде исклучително тешко, па понекогаш е потребна и меѓународна соработка меѓу специјализираните центри за крв и ретки дарители.
Токму затоа Rh-null крвта има посебно значење во трансфузиската медицина. Сепак, тоа не значи дека автоматски е компатибилна со секој пациент: при трансфузија мора да се земат предвид и другите крвногрупни системи, како и резултатите од лабораториските тестови за компатибилност.
Но, постои и друга страна на оваа реткост. Луѓето со Rh-null крв може да имаат сериозни тешкотии при барањето соодветна крв за трансфузија. Дури и крвната група O негативна, која често се користи во итни случаи, не е соодветна замена за нив во поглед на Rh-компатибилноста.
Причината е што O негативната крв ги нема A, B и RhD-антигенот, но може да ги содржи другите Rh-антигени. Бидејќи кај Rh-null лицата недостигаат сите антигени од овој систем, нивниот имунолошки систем може да реагира на Rh-антигени присутни во крвта на дарителот.
Покрај проблемите со компатибилноста, кај некои луѓе со Rh-null фенотип може да се појави и хемолитична анемија — состојба при која црвените крвни клетки се разградуваат побрзо од вообичаеното. Тоа е поврзано со улогата што ја имаат Rh-протеините во структурата и нормалното функционирање на овие клетки.
Поради сето ова, за луѓето со ваква ретка крвна карактеристика е особено важно таа да биде прецизно документирана, а потребите за трансфузија да се планираат со специјалисти кога тоа е можно.
„Златната крв“ е редок пример за сложеноста на човечката биологија. Таа покажува дека зад осумте најпознати крвни групи се крие многу поширок систем на биолошки разлики — разлики што во одредени медицински ситуации можат да бидат од животно значење.
Извори:
Cleveland Clinic – What Is ‘Golden Blood’? And Why Is It So Rare?
American Society of Hematology – The Rh Blood Group System
NCBI Bookshelf – The Rh Blood Group
