Некогаш чекавме писмо, телефонски повик или средба за да дознаеме што се случува во животите на другите. Денес е доволно да го земеме мобилниот телефон во рака. За само неколку секунди можеме да видиме стотици фотографии, видеа и информации. Но, додека ние ги прелистуваме социјалните мрежи, тие тивко го менуваат начинот на кој размислуваме, чувствуваме и донесуваме одлуки.
Мозокот сака награда
Човечкиот мозок е создаден да учи и да се приспособува. Токму затоа технологијата има толку силно влијание врз нас. Секоја нова нотификација, „лајк“ или коментар активира делови од мозокот поврзани со чувството на награда. Се ослободува допамин – невротрансмитер кој создава чувство на задоволство и нè поттикнува повторно да го провериме телефонот.
Со текот на времето, ова може да прерасне во навика, а кај некои луѓе и во зависност. Не затоа што им е потребна информацијата, туку затоа што мозокот почнува да ја очекува следната „награда“.
Совршени животи што не постојат
Поголемиот проблем не е времето поминато пред екранот, туку постојаното споредување со другите. На социјалните мрежи најчесто ги гледаме насмевките, патувањата, успесите и убавите моменти. Ретко ги гледаме стравовите, неуспесите, солзите и осаменоста.
Кога секојдневно се споредуваме со идеализирани прикази од туѓите животи, лесно можеме да почувствуваме дека нашиот живот не е доволно добар. Така се создава незадоволство, иако споредуваме реален живот со внимателно избрани моменти.
Последиците врз менталното здравје
Бројни истражувања покажуваат дека прекумерната употреба на социјалните мрежи може да биде поврзана со зголемена анксиозност, депресивни симптоми, нарушен сон, намалена концентрација и чувство на осаменост.
Особено ранливи се децата и адолесцентите. Нивниот мозок сè уште се развива, а чувството за сопствената вредност често го градат преку мислењето на другите. Кога бројот на „лајкови“ станува мерка за сопствената вредност, самодовербата станува кревка.
Проблемот не е технологијата
Социјалните мрежи не се непријател. Тие можат да бидат место за учење, комуникација, хуманост, инспирација и споделување знаење.
Прашањето не е дали ќе ги користиме, туку дали ние ќе ги контролираме нив – или тие ќе нè контролираат нас.
Австрискиот психијатар Виктор Франкл напишал дека помеѓу стимулот и реакцијата постои простор. Во тој простор лежи нашата слобода да избереме како ќе постапиме.
Истото важи и за дигиталниот свет. Пред автоматски да посегнеме по телефонот, можеме да застанеме и да се запрашаме: „Дали навистина ми е потребно ова во овој момент?“
Да не ја изгубиме врската со себе
Можеби најголемиот предизвик на нашето време не е да бидеме постојано поврзани со интернет, туку да не ја изгубиме поврзаноста со самите себе.
Ниту еден број на следбеници не може да ја замени искрената прегратка, разговорот лице в лице, семејната вечера или мирот што го чувствуваме кога сме сами со своите мисли.
Технологијата е моќна алатка. Таа треба да ни служи, а не да управува со нашиот живот.
На крајот, вистинското прашање не е колку време поминуваме на социјалните мрежи, туку колку време поминуваме вистински живеејќи.
