Телескопот James Webb можеби ни откри нешто што досега не сме го виделе: необичен космички објект од самата зора на Универзумот.
Неговото име е MoM-BH-1*.
Светлината што денес ја гледаме од него патувала околу 13 милијарди години до нас. Ја гледаме како што изгледал објектот кога Универзумот бил стар само околу 660 милиони години.
На снимките изгледа како исклучително црвен и компактен објект.
Но спектарот раскажува многу поинтересна приказна.
Астрономите сметаат дека во неговиот центар се наоѓа млада, масивна црна дупка, обвиена со исклучително густа обвивка од гас.
Материјалот паѓа кон црната дупка и при тој процес се загрева и ослободува огромна количина енергија. Густата гасна обвивка ја преработува оваа светлина така што целиот објект оддалеку може да изгледа повеќе како ѕвезда отколку како класична активна црна дупка.
Затоа истражувачите го нарекуваат „black hole star“ – „ѕвезда со црна дупка“.
И тука приказната станува уште поинтересна.
James Webb во раниот Универзум откри бројни мистериозни црвени објекти, познати како „little red dots“ – „мали црвени точки“.
Што точно се тие?
Сè уште не е целосно решено.
Но новото откритие дава важен дел од сложувалката. Научниците предлагаат дека објекти слични на MoM-BH-1* можеби се поврзани со дел од овие мистериозни црвени точки.
Уште повеќе – ваквите објекти би можеле да помогнат да се објасни како црните дупки успеале да пораснат до огромни размери толку рано во историјата на Универзумот.
И ова не е единствениот доказ.
Уште во јуни 2026 година, James Webb обезбеди најдетален спектар досега на една „little red dot“, наречена GLIMPSE-17775. Повеќе од 40 спектрални линии дадоа силни докази дека и таа може да содржи црна дупка обвиена со жешка, густа гасна обвивка.
Значи, можеби пред нашите очи се открива нова фаза во раѓањето на најраните масивни црни дупки.
Но научниците сè уште имаат многу прашања.
Дали „black hole stars“ се кратка фаза во развојот на црните дупки? Дали токму тие стојат зад дел од мистериозните „little red dots“? И како овие објекти пораснале толку брзо во младиот Универзум?
James Webb можеби штотуку ни отвори нов прозорец кон едно од најмистериозните поглавја во историјата на космосот.
А можеби гледаме нешто што навистина не сме го виделе никогаш порано.
Фотографија: NASA, ESA, CSA, Vasily Kokorev (UT Austin); Image Processing: Alyssa Pagan (STScI)
Извори: Nature – „A gas-enshrouded and gas-reddened black hole at cosmic dawn“ MIT News – Massachusetts Institute of Technology NASA/ESA/CSA – James Webb Space Telescope Space Telescope Science Institute (STScI)
