18 АВГУСТ 1943
Во текот на Втората светска војна, на Славеј Планина во Дебрца била формирана единица што ќе заземе важно место во историјата на македонското народноослободително движење – Првиот баталјон на Втората оперативна зона на НОВ и ПОМ, „Мирче Ацев“.
Баталјонот бил формиран со наредба на Штабот на Втората оперативна зона и броел околу 200 борци. Во неговиот состав влегле борци од Преспанско-битолскиот НОПО „Дамјан Груев“, делови од Велешкиот НОПО „Димитар Влахов“ и делови од Прилепскиот НОПО „Ѓорче Петров“, како и новопристигнати борци од Дебрца.
Тоа било време кога партизанското движење во Македонија преминувало кон создавање поголеми и поорганизирани воени формации.
„Мирче Ацев“ бил првата регуларна воена единица на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија.
Името го добил во чест на Мирче Ацев, учесник во народноослободителното движење, кој бил убиен од бугарската полиција на 4 јануари 1943 година во Скопје.
Само неколку недели по формирањето, баталјонот влегол во борбени дејства.
Во септември 1943 година неговите борци дејствувале во Дебрца и Охридско, изведувале напади врз италијански карабинерски станици и вршеле диверзии на комуникациите.
На 12 септември 1943 година, баталјонот влегол во Кичево и учествувал во разоружувањето на италијанскиот гарнизон. Кичево станало првиот ослободен град во Македонија во текот на НОВ.
Подоцна, во ноември 1943 година, баталјонот влегол во составот на Првата македонско-косовска народноослободителна ударна бригада.
(„Првиот баталјон „Мирче Ацев“ во Кичево, септември 1943 година“ – Wikimedia Commons, јавен домен.)
Но 18 август 1943 година останал особено значаен датум.
По осамостојувањето на Македонија, 18 август бил определен како Ден на Армијата, во спомен на формирањето на баталјонот „Мирче Ацев“.
Така, еден датум од 1943 година станал мост меѓу воената историја на Македонија и традицијата на нејзината современа Армија.
18 август 1943.
Славеј Планина.
Околу 200 борци.
Еден баталјон со име „Мирче Ацев“.
И почеток на нова етапа во организирањето на македонските партизански единици.
18 август – Денот на Армијата.
Ден на сеќавање на оние што се бореле и ги дале своите животи во народноослободителната борба.
(Одбележување на 30-годишнината на Армијата на Република Северна Македонија, 18 август 2022 година/ Влада на Република Северна Македонија / Wikimedia Commons – Public Domain.)
Извори:
-Општина Дебрца – „18-ти Август 1943 година – формирањето на баталјонот „Мирче Ацев““
-Армија на Република Северна Македонија – „Историја“
Насловна фотографија: Баталјонот „Мирче Ацев“ на Славеј Планина, 1943 година“ – Wikimedia Commons, јавен домен.
