НЕВИДЛИВАТА ГОРИЛА: Дали навистина го гледаме она што е пред нас?

Психолошки експеримент • САД • 1999 година

3 мин. читање

Еден од најпознатите психолошки експерименти открива колку лесно човечкиот мозок може да пропушти нешто што се случува непосредно пред нашите очи.

Замислете дека гледате видео во кое две групи луѓе си подаваат кошаркарска топка. Вашата задача е едноставна: внимателно да ги броите додавањата на групата облечена во бели маици.

Додека се концентрирате на броењето, низ сцената поминува човек облечен во костим на горила. Тој дури застанува, се удира по градите и продолжува да се движи.

Но, дали ќе го забележите?

Токму ова прашање стои зад еден од најпознатите експерименти во когнитивната психологија, спроведен во 1999 година од американските психолози Даниел Симонс и Кристофер Чабрис.

Експеримент што ја изненади психологијата

Истражувачите им поставиле задача на учесниците да ги следат додавањата на кошаркарската топка меѓу играчите во бели маици, игнорирајќи ги оние во црни маици.

Резултатите биле изненадувачки: од вкупно 192 испитаници, 46 проценти воопшто не ја забележале горилата!

Интересно е што таа била видлива неколку секунди и минувала низ централниот дел од сцената.

Истражувањето покажало дека она што го гледаме не зависи само од нашите очи, туку и од тоа каде е насочено нашето внимание.

Што е ненамерно слепило?

Во психологијата овој феномен е познат како Inattentional Blindness – ненамерно слепило.

Станува збор за појава при која човекот не забележува неочекуван, видлив стимул затоа што вниманието му е насочено кон друга задача.

Нашиот мозок постојано избира кои информации ќе добијат приоритет. Тоа ни овозможува да функционираме во сложена средина, но истовремено создава можност да пропуштиме важни детали.

Каде се среќаваме со овој феномен во секојдневието?

  • Возач кој е концентриран на сообраќајот пред себе може да не забележи пешак или велосипедист.
  • Човек кој е преокупиран со телефонот може да не забележи дека некој му се обраќа.
  • При разговор, понекогаш толку сме насочени кон сопствениот одговор што не ги забележуваме важните детали во она што ни го кажува соговорникот.

Ова не значи дека секогаш сме невнимателни. Напротив, покажува дека вниманието има свои ограничувања.

Едно прашање за размислување

Ако можеме да пропуштиме нешто толку очигледно како човек во костим на горила, колку важни детали од секојдневниот живот можеби не ги забележуваме?

Можеби понекогаш не е доволно само да гледаме. Потребно е и свесно да го насочиме вниманието кон она што навистина се случува околу нас.

Психолошки предизвик: Погледнете го оригиналното видео и обидете се да ги изброите додавањата на топката. Не читајте однапред што се случува во експериментот.

https://www.youtube.com/watch?v=vJG698U2Mvo

Извор: Simons, D. J., & Chabris, C. F. (1999). Gorillas in Our Midst: Sustained Inattentional Blindness for Dynamic Events. Perception, 28, 1059–1074.

Автор:
Психолог и логотерапевт (психотерапевт), посветен на унапредување на менталното… повеќе