Во еден од најозлогласените и најзначајни експерименти во историјата на психологијата, психологот Стенли Милграм открил застрашувачки вистини за подготвеноста на обичните луѓе да се покорат на авторитет, дури и кога тоа значи нанесување очигледна штета на друго лице.
Експериментот, често нарекуван Експеримент за послушност на Милграм, се обидел да одговори на клучно прашање поставено по Втората светска војна: Дали нацистичките извршители, како што е Адолф Ајхман, „само ги следеле наредбите“? И, дали ова ниво на послушност е единствено за Германците?
Постапка: „Наставник“ и „Ученик“
Учесниците во студијата, регрутирани под изговор дека се работи за истражување на меморијата и учењето преку казнување, биле доделени на улогата „Наставник“ преку наместена ждрепка. „Ученикот“, од друга страна, бил соработник на експериментаторот (актер).
На Наставникот му било кажано да дава електрични шокови на ученикот за секој погрешен одговор. Шоковите почнувале од ниско ниво (15 волти – „Благ Шок“) и се зголемувале во чекори од 15 волти, се до крајната ознака од 450 волти („Опасност: Силен Шок“ и „XXX“).
Клучниот елемент бил дека шоковите биле лажни. Ученикот, кој седел во друга соба, само глумел болка, извикувајќи, молејќи да престанат и, на крајот, паѓајќи во тишина.
Резултатите Кои Го Шокираа Светот
Она што се покажало било шокантно. И покрај очигледниот стрес, вознемиреност и протести на ученикот, мнозинството наставници продолжиле да даваат шокови до крај.
- 100% од учесниците продолжиле да даваат шокови до 300 волти.
- 65% (две третини) од учесниците продолжиле да го даваат највисокото ниво на шок – 450 волти – едноставно затоа што им било наредено од експериментаторот (фигурата на авторитет во бел мантил).
Ова се случило дури и кога учесниците биле очигледно вознемирени и измачувани од нивните постапки. Кога се двоумеле, експериментаторот давал наредби, како на пример: „Ве молам, продолжете“, „Експериментот бара да продолжите“ или „Вие немате одговорност; јас ја преземам одговорноста“.
Заклучок: Моќта на Ситуацијата
Милграм заклучил дека луѓето покажуваат забележително ниво на послушност кон авторитети. Тој ја предложил теоријата на Агентска Состојба, каде што поединецот се гледа себеси како „агент“ на авторитетната фигура, префрлајќи ја личната одговорност за своите постапки врз наредбодавачот.
Ова истражување сугерира дека деструктивното однесување може да биде производ на ситуациски фактори (како што е притисокот од авторитетот), а не само на индивидуални карактеристики или личност.
Извор:
– simplypsychology.org
– youtube.com
