Добро ни е позната изреката: „Јас сум под стрес.“ Обично кога ќе слушнеме некој да го каже тоа, помислуваме дека му се случило нешто непријатно, дека доживеал неволја и дека поради тоа е под влијание на силни и непријатни емоции – вознемиреност, загриженост, бес, разочараност или тага. Тоа е делумно точно, но не го опфаќа целосно значењето на поимот стрес.
Што претставува стресот?
Стресот е природна појава што се јавува кога организмот се обидува да се прилагоди на некоја животна неволја, предизвик или промена. Тој претставува неприлагодена, несоодветна реакција на организмот при обид да се справи со непредвидливи и непријатни влијанија, која се манифестира преку психичко и телесно страдање.
Трите фази на стресот
1. Фаза на аларм
Трае од неколку минути до неколку часа. Во оваа фаза организмот реагира со напнатост, агресија или чувство на напад врз сопствениот психо-физички интегритет. Телото се подготвува за одбрана и прилагодување кон новата состојба.
2. Фаза на отпор
Тука организмот се обидува да се прилагоди на неволјата преку ангажирање на психичките и физичките сили. Во оваа фаза клучна улога имаат разумот и волјата – тие ни помагаат да ја прифатиме, „издржиме“ и надминеме состојбата. Колку побрзо се прилагодуваме, толку побрзо се враќаме во психо-физичка рамнотежа. Но, доколку човекот ја изгуби волјата, надежта или реалната проценка на состојбата, може да посегне по алкохол, дроги или други деструктивни начини на справување. Тогаш велиме дека „човекот е под стрес“.
3. Фаза на исцрпеност
Оваа фаза ретко се јавува, но може да биде последица на долготраен и неправилен однос кон стресот. Во неа се појавуваат симптоми на физичка или психичка болест, а понекогаш и сериозни здравствени последици.Како да се справиме со стресот?
За да не дојде до исцрпеност, важно е навреме да преземеме чекори за справување.
Еве неколку едноставни, но корисни совети:
1. Исклучете го екранот пред спиењеИзгасете го телевизорот и тргнете го телефонот. Наместо тоа, прочитајте книга – читањето е еден од најефикасните начини за намалување на стресот. Истражувањата покажуваат дека читањето, решавањето загатки или играњето шах го намалуваат ризикот од дегенеративни болести како Алцхајмер.Кога читаме, нашиот ум се ослободува од секојдневните грижи и се фокусира на позитивна активност.
2. Научете да кажете „НЕ“
Многуте обврски во краток временски рок често создаваат притисок. Решението е едноставно – кажете НЕ! Кажете „не“ на сè што не ви носи задоволство, на задачите за кои знаете дека нема да можете да ги исполните, и на луѓето на кои не сакате да кажете „да“. Да се каже „не“ не е себичност, туку почитување на сопствените граници и зачувување на квалитетното време за тоа што навистина е важно.
3. Одвојте време за хоби
Без разлика дали се работи за цртање, готвење, градинарство или музика – хобито е најдобриот начин за полнење на позитивна енергија. Тоа ви овозможува пауза од хаосот на секојдневието и ви помага да се поврзете со себе.
4. Не се обвинувајте
Обвинувањето себеси за мали грешки го нарушува психо-физичкото здравје. Несовршеноста е дел од човечкото битие и доказ дека сме луѓе – а не машини.
5. Бидете флексибилни
Животот ретко оди по план. Прилагодувањето на непредвидливи ситуации е клучот за успешно справување со стресот. Флексибилноста создава отпорност и внатрешен мир.
6. Дозволете им на саканите да бидат покрај вас
Во тешки моменти често мислиме дека сме сами – но тоа не е така.Дозволете им на пријателите, семејството или партнерот да бидат тука за вас. Не се изолирајте. Поделете ја тагата, дозволете си поддршка и насмевка – љубовта и блискоста се најдобриот лек против стрес.
За крај – насмевнете се! Колку пати денес се насмеавте? Дали тоа беше искрено или од пристојност? Искрената насмевка, онаа што доаѓа од срцето, го менува начинот на кој го гледаме светот. Таа е природен лек – а најчесто она што го лечи е стресот. Опуштете се и насмевнете се! Нека вашето мото биде: Една искрена насмевка на ден – и стресот е избркан надвор!
