1. Кој е Џозеф М. Кириер?
Д-р Џозеф М. Кириер е лиценциран психолог и професор на Универзитетот во Јужна Алабама. Неговата научноистражувачка работа се фокусира на улогата на духовноста и религијата во траумата, моралната повреда и другите предизвици поврзани со менталното здравје.
Неговите истражувања се насочени кон разбирање на тоа како духовноста и религијата можат да придонесат за психолошка отпорност, благосостојба и закрепнување, но и како одредени духовни и религиозни искуства можат да станат извор на страдање.
Целта е научните сознанија да се преточат во практични, етички и културно чувствителни пристапи во психолошката процена, советувањето и психотерапијата.
2. Зошто духовноста е важна за менталното здравје?
Една од централните пораки на Кириер е дека психологијата не треба да ја занемарува духовната и религиозната димензија на човечкиот живот.
Прашањата за смислата, моралните вредности, поврзаноста со нешто поголемо од себеси и односот кон страдањето можат значително да влијаат врз начинот на кој човекот ги доживува кризите, се справува со траумите и го гради процесот на закрепнување.
Кога психологот ги игнорира овие аспекти, постои ризик да пропушти важни извори на поддршка, но и потенцијални извори на внатрешен конфликт и страдање.
Истовремено, духовноста не смее автоматски да се смета за заштитен фактор. Нејзиното влијание зависи од конкретното искуство на човекот, неговите верувања, животните околности и начинот на кој ги толкува настаните.
Затоа, потребен е научно заснован пристап што ќе ги препознае и позитивните и негативните влијанија на духовноста и религијата.
3. Духовноста не е исто што и религиозноста
Особено значајна е определбата духовноста да се разгледува во нејзината целосна разновидност.
Тоа подразбира почитување на:
- луѓето што активно практикуваат религија и припаѓаат на верски заедници;
- луѓето што се духовни, но не се религиозни;
- луѓето што не се религиозни и не се идентификуваат како духовни;
- луѓето што се оддалечиле од религијата или ги преиспитуваат своите верувања.
Ова е важно за современата психотерапија, бидејќи терапевтот не треба да ги наметнува сопствените убедувања, ниту да претпоставува дека религијата е подеднакво важна за секој клиент.
Духовните и религиозните убедувања треба да се разбираат како дел од поширокиот контекст на личниот идентитет, културата, семејството и животното искуство.
4. Што се менува во списанието од 2027 година?
Почнувајќи од јануари 2027 година, списанието Spirituality in Clinical Practice планира да го прошири својот опсег и да ги зајакне научните стандарди за објавување.
Главните промени се:
Поширока примена во психолошката практика. Покрај психотерапијата, поголемо внимание ќе се посветува на психолошката процена, супервизијата, образованието и професионалната обука.
Поголема применливост. Списанието ќе поттикнува истражувања корисни не само за специјалистите за духовно интегрирана психотерапија, туку и за психолозите и другите стручњаци за ментално здравје воопшто.
Поголема научна строгост. Од авторите ќе се очекува аргументите да ги засноваат врз релевантни истражувања, квалитетни теоретски рамки и соодветни методолошки постапки.
Транспарентност и отворена наука. Во емпириските трудови ќе се воведе изјава за транспарентност и отвореност, со информации за начинот на одредување на примерокот, исклучувањата на податоците, употребените мерки и другите истражувачки постапки.
Целта е да се намали јазот меѓу научните сознанија и нивната примена во секојдневната психолошка практика.
5. Кои се најголемите предизвици?
Според Кириер, еден од најголемите предизвици е историската недоверба и напнатост меѓу психологијата и религијата. Дополнителен проблем е тоа што религијата понекогаш се поврзува со исклучување, неправда и насилство, што може да предизвика резервираност кај дел од стручната јавност.
Сепак, избегнувањето на темата не е решение. Психологијата треба да ги истражува духовните и религиозните искуства без предрасуди, но и без некритичко прифаќање.
Неопходно е да се одржи рамнотежа меѓу научните докази, етичката одговорност и почитувањето на индивидуалните разлики.
Друг предизвик е резултатите од истражувањата навистина да стигнат до психолозите, терапевтите, едукаторите и супервизорите што можат да ги применат во практиката.
Што е најважно да се запомни?
Главната порака на д-р Џозеф М. Кириер е дека духовноста и религијата треба да добијат посериозно, научно засновано место во современата психологија.
Не станува збор за претворање на психологијата во религија, ниту за наметнување духовни уверувања во психотерапијата. Станува збор за препознавање дека човекот не е само збир од симптоми, когнитивни процеси и однесувања. Неговите вредности, чувството за смисла, моралните дилеми и односот кон она што го надминува непосредното лично искуство можат да бидат важни за неговото психолошко функционирање.
Духовноста може да биде извор на сила, надеж и закрепнување, но во одредени околности и извор на вина, страв, конфликт и страдање. Затоа, нејзиното место во клиничката работа треба да се утврдува индивидуално, со научна внимателност и етичка одговорност.
Извор: American Psychological Association (APA), Joseph M. Currier, PhD — Editor Spotlight, Spirituality in Clinical Practice, септември 2026 година.
https://www.apa.org/pubs/highlights/editor-spotlight/scp-currier?utm_campaign=apa_publishing&utm_medium=direct_social_media&utm_source=businessdevelopment&utm_content=gc_scp_editorspotlight_curier_10132026&utm_term=facebook&fbclid=IwY2xjawVCksJleHRuA2FlbQIxMABwZG9mBWJyaWQRMGhEMWZ6MEtlY1I4a250QlpzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeKPrFTw2KK-b37tO0PBAWKb3qhkpv2T1LOHoXGgJGMV0XfcLdkWMlPaQcBww_aem_3kjcfwFn1UmKY7e8M2RGvQ
