Пред човекот да се осмели да полета во вселената, научниците морале да одговорат на едно огромно прашање:
Може ли жив организам да преживее орбитален лет — и потоа безбедно да се врати на Земјата?
На 19 август 1960 година, Советскиот Сојуз го лансирал „Спутник 5“, познат и како „Корабл-Спутник 2“.
Но овој пат во капсулата немало само инструменти.
Нејзините најпознати патници биле две мали кучиња — Белка и Стрелка.
А со нив полетал цел мал „екосистем“.
40 глувци, 2 стаорци, сив зајак, овошни мушички и различни растенија и семиња биле дел од биолошкиот експеримент.
Научниците ги следеле виталните функции и однесувањето на животните, но и влијанието на вселенската средина врз растителниот материјал. Во капсулата имало системи за одржување на условите неопходни за живот.
(Контејнерот за исфрлање на Белка и Стрелка од „Спутник-5“, изложен во Меморијалниот музеј на космонаутиката во Москва. Фото: Pretenderrs / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.)
Всушност, „Спутник 5“ бил многу повеќе од обичен лет.
Тоа бил еден од клучните тестови пред човекот да полета во орбитата.
А потоа дошол моментот што сите го чекале.
Белка и Стрелка полетале во орбитата и поминале околу 24 часа во вселената, правејќи околу 17 кружења околу Земјата.
Но во текот на летот се случило нешто што научниците внимателно го забележале.
При четвртата орбита, Белка повратила. Таа станала немирна, а нејзината реакција дала важни податоци за тоа како организмот реагира на бестежинската состојба. Податоците од летот подоцна влијаеле и врз одлуката првиот човеков орбитален лет да биде ограничен на само една орбита.
На 20 август, капсулата се вратила на Земјата.
И најважното:
Белка и Стрелка преживеале.
Тие станале првите живи суштества што биле испратени во орбита и потоа безбедно вратени на Земјата.
Но приказната на Стрелка не завршила со нејзиното враќање.
Подоцна таа добила шест кученца.
Едно од нив било Пушинка.
Во 1961 година, советскиот лидер Никита Хрушчов ја испратил Пушинка како подарок за Керолајн Кенеди, ќерката на американскиот претседател Џон Ф. Кенеди. Така, кученцето на куче што кружело околу Земјата завршило во Белата куќа — во време кога САД и СССР биле ривали во една од најголемите технолошки трки во историјата.
А само осум месеци подоцна, на 12 април 1961 година, следниот голем чекор станал реалност.
Човекот полетал во вселената.
Неговото име било Јуриј Гагарин.
Белка и Стрелка не биле само две кучиња во вселенска капсула.
Тие биле дел од мостот меѓу првите експерименти со живи суштества и првиот човеков лет во вселената.
На 19 август 1960 година, во орбитата не полетале само животни.
Полета еден од најважните чекори кон денот кога човекот конечно ќе ја напушти Земјата.
Насловна фотографија: Белка и Стрелка по орбиталниот лет, 22 август 1960. Фото: ITAR-TASS / Sergei Preobrazhensky; Nikolai Sitnikov. Извор: Mos.ru / Музеј на космонаутиката / Главен архив на Москва. CC BY 4.0.
Извори:
NASA – A Brief History of Animals in Space NASA
NASA Goddard – First living thing to return from space NASA Goddard
Smithsonian Air & Space Magazine – Remembering Belka and Strelka Smithsonian Air & Space Magazine
