Ален Тјуринг: Човекот што ја дешифрираше иднината

Ален Тјуринг (1912-1954) е британски математичар, логичар и криптоаналитичар, кој се смета за татко на теоретската компјутерска наука и вештачката интелигенција. Неговата работа ги постави темелите на дигиталниот свет и имаше клучно влијание врз исходот од Втората светска војна.

2 мин. читање

Уште во 1936 година, Тјуринг го воведе концептот на „Тјурингова машина“. Ова беше теоретски модел на универзален компјутер, кој може да симулира логика на кој било алгоритам. Со ова, тој ја дефинираше суштината на модерното пресметување пред уште да постојат компјутери.

За време на Втората светска војна, Тјуринг работеше во тајниот центар Блечли Парк. Тој беше водечката сила зад создавањето на машината „Бомба“ (The Bombe), која успеа да ги дешифрира шифрите на нацистичката машина Енигма. Историчарите проценуваат дека оваа работа ја скратила војната за најмалку две години и спасила милиони животи.

По војната, Тјуринг се фокусираше на прашањето дали машините можат да размислуваат. Во 1950 година, тој го предложи „Тестот на Тјуринг“ (или „Игра на имитација“), метод за проценка на интелигенцијата на машината, кој и денес е централен во дебатите за вештачката интелигенција.

И покрај неговиот херојски придонес, животот на Тјуринг заврши трагично. Во 1952 година, тој беше уапсен и осуден за „тешка непристојност“ бидејќи бил хомосексуалец, што тогаш било кривично дело во Велика Британија.

За да избегне затвор, Тјуринг прифатил хемиска кастрација (третман со естроген), што имало тешки физички и психички последици. Како осуденик, тој ја изгубил својата безбедносна дозвола и му било забрането да работи за владата.

На 7 јуни 1954 година, Ален Тјуринг починал на 41-годишна возраст од труење со цијанид. Смртта беше официјално прогласена за самоубиство. Покрај телото беше пронајдено гризнато јаболко за кое никогаш не се докажа дека е извор на цијанидот, но сепак тоа остави трага и се смета дека симболот на гризнатото јаболко на познатите Apple компјутери е инспирирано од овој настан.

Со децении, работата на Тјуринг беше државна тајна, а неговата судбина игнорирана. Сепак, денес тој е светски признат:
– Неговиот лик е претставен на банкнотата од 50 фунти во Велика Британија..
Наградата Тјуринг е највисокото признание во компјутерските науки.
– Во 2009 година, британската влада му се извини за третманот што го добил.
– Во 2013 година, тој доби кралско помилување.