Замислете буквата А секогаш да ви изгледа црвена, бројот 3 да го поврзувате со жолта боја, а понеделник да го доживувате како син ден. За некои луѓе ова не е само начин на размислување, туку дел од нивното секојдневно искуство.
Оваа појава се нарекува синестезија – особен начин на кој мозокот ги поврзува различните сетилни и ментални доживувања. Кај луѓето со синестезија, еден вид дразба може автоматски да предизвика и друго доживување. На пример, гледањето буква или број може да предизвика чувство за одредена боја, иако буквата или бројот сами по себе немаат таква боја.
Постојат различни облици на синестезија. Некои луѓе ги поврзуваат буквите и броевите со конкретни бои. Други доживуваат бои кога слушаат музика или одредени звуци. Кај некои, деновите во неделата, месеците или броевите имаат одредена просторна положба, како да се распоредени околу нив или поставени по замислена линија.
Интересно е што овие поврзувања често се многу постојани. Ако одредена личност ја доживува буквата М како зелена, таа асоцијација може да остане иста со години. Доживувањето обично се појавува спонтано, без свесна намера или напор.
Научниците сè уште истражуваат зошто се јавува синестезијата. Една од претпоставките е дека кај овие луѓе постојат специфични начини на поврзување и обработка на информациите во мозокот. Истражувањата укажуваат и на можен наследен фактор, бидејќи синестезијата понекогаш се појавува кај повеќе членови на исто семејство.
Синестезијата е пример за тоа колку различно може да функционира човечката перцепција. Иако сите го делиме истиот физички свет, начинот на кој нашиот мозок ги организира и доживува информациите не мора да биде ист кај секого.
Извори: Cleveland Clinic – Synesthesia
MedlinePlus – Synesthesia
