Никола Тесла е познат како човек кој работел со неверојатна посветеност. Но, една од најинтересните работи поврзани со неговиот живот е неговиот необичен однос кон спиењето.
Тесла во различни периоди од животот тврдел дека спие многу малку. Во едно интервју од 1935 година, кога имал 78 години, изјавил дека спие само околу два часа во текот на 24 часа, иако нагласил дека тоа не значи дека толку време поминува во целосна активност. Во младоста, според неговите зборови, спиел околу три до четири часа. Тој сметал дека длабокиот сон може да биде исклучително освежувачки, дури и кога трае релативно кратко.
Уште поинтересно е неговото верување дека умот може да продолжи да работи и додека човекот одмора. Во едно сведоштво за неговите работни навики се наведува дека Тесла понекогаш се будел со веќе разработено решение за проблемот со кој се занимавал пред да заспие. Тој сметал дека неговиот ум продолжува да работи и во текот на сонот.
Во својата автобиографија, Тесла опишува и нешто што денес би го препознале како искуства при заспивањето. Тој пишува дека непосредно пред да заспие понекогаш пред очите гледал различни слики и светлосни шари. Кога тие слики не се појавувале, велел дека тоа за него било знак дека веројатно ќе има непроспиена ноќ.
Но, постои една изјава која особено го менува впечатокот дека Тесла едноставно го сметал спиењето за губење време.
Во интервју објавено во 1897 година, тој зборувал за спиењето како период во кој човекот ги „собира“ виталните сили. Според неговото тогашно размислување, додека сме будни го трошиме времето на животот, а додека спиеме телото ги обновува силите. Дури и се пошегувал дека човек кој би спиел 18 часа дневно можеби би живеел 200 години.
Тесла имал и лично искуство кое покажува дека не го гледал одморот само како пасивност. Во своите спомени опишува како, по долги периоди на интензивна работа, неговото тело понекогаш буквално го принудувало да заспие. По таквите кратки периоди на сон, велел дека се будел со посвеж ум и полесно ги решавал проблемите кои претходно го мачеле.
Токму тука е најинтересната страна на неговите размислувања: за Тесла, соновите, сонот и работата на умот не биле целосно одделни состојби. Тој верувал дека мозокот може да продолжи да обработува проблеми и кога свесно сме престанале да работиме.
Сепак, неговиот личен режим на спиење не треба да се сфаќа како доказ дека на човекот му се потребни само два или три часа сон. Тесла бил исклучок во своите навики, а неговите тврдења за спиењето биле лични набљудувања, а не научен доказ за оптимална количина сон.
Можеби токму затоа неговите зборови и денес се толку интересни: тој не го гледал сонот само како пауза од размислувањето, туку како состојба во која умот можеби продолжува да работи на свој начин.
А можеби најубавата лекција од неговите зборови не е „спиј помалку“, туку токму спротивното: понекогаш најдобрата идеја доаѓа кога ќе престанеме насила да ја бараме.
Извори:
– Nikola Tesla, My Inventions
– Electrical Engineer, 1897
– интервју со Тесла, 1935
– Tesla Universe, архивски материјали за Тесла
