Дали некогаш сте забележале дека од десет убави работи што некој ќе ви ги каже, понекогаш најдолго ја паметите токму онаа една реченица што ве повредила?
Можеби некој ве пофалил за вашата работа, изглед, карактер или успех, но сепак, по некое време, во мислите повторно се враќа една критика, еден навредлив збор или коментар што ви бил упатен пред години. Зошто е тоа така?
Одговорот, меѓу другото, лежи во начинот на кој функционира нашиот мозок. Човекот има природна склоност кон таканаречена негативна пристрасност – тенденција негативните информации да ги забележуваме, обработуваме и паметиме посилно од позитивните. Причината е поврзана и со нашата потреба за преживување. Мозокот многу внимателно го регистрира она што го доживува како опасност, закана или непријатност, затоа што таквата информација може да биде важна за нашата заштита во иднина.
Но не секоја навреда има иста тежина. Многу зависи од тоа кој ја кажал. Ако непознат човек на улица ни упати навреда, можеби ќе се налутиме, но брзо ќе продолжиме со денот. Сосема поинаку е кога истите зборови ќе дојдат од родител, партнер, близок пријател, наставник или од човек чие мислење ни е важно. Тогаш зборовите не се само зборови. Тие можат да се поврзат со чувството на отфрленост, срам, несигурност или страв дека навистина „нешто не е во ред со нас“.
Токму затоа понекогаш човек и во зрелите години може да ја памети реченицата што некој му ја кажал кога бил дете.
Особено силно ова се гледа кај децата. Ако на едно дете постојано му кажуваме дека е неспособно, мрзливо, несмасно или дека „ништо нема да биде од него“, постои опасност со текот на времето тие зборови да престанат да бидат само туѓо мислење и да станат дел од неговата слика за себе.
Но истото важи и за позитивните пораки. „Верувам во тебе.“ „Можеш да успееш.“ „Се гордеам со тебе.“ „Важно ми е што се трудиш.“
Таквите реченици можат да остават длабока трага и да станат дел од внатрешниот глас на човекот.
Сепак, постои уште нешто интересно. Понекогаш не ги забораваме комплиментите затоа што тие се помалку важни, туку затоа што не веруваме во нив.
Ако човек во себе носи убедување дека не е доволно добар, кога ќе слушне пофалба може да помисли: „Само ме теши“, „Не го мисли тоа навистина“ или „Имав среќа“. Но кога ќе добие критика, таа лесно се вклопува во неговото веќе постоечко уверување: „Ете, знаев дека не сум доволно добар“.
Така, понекогаш проблемот не е само во она што другите ни го кажуваат, туку и во приказната што самите си ја раскажуваме за себе.
Затоа зборовите имаат многу поголема моќ отколку што понекогаш мислиме. Една реченица може да биде кажана за неколку секунди, а да остане во нечии мисли со години. Можеме да повредиме човек без воопшто да размислиме за тоа, но можеме и да направиме нешто спротивно – со едноставен збор да му дадеме сила во момент кога му е најпотребна.
Затоа кажувајте ги убавите работи додека имате можност. Не претпоставувајте дека луѓето знаат што мислите за нив. Кажете му на детето дека сте горди на него. Кажете му на партнерот дека го цените. Кажете му на пријателот дека верувате во него.
Понекогаш за вас тоа ќе биде само една реченица, но за другиот може да биде реченицата што ќе ја памети цел живот.
И можеби најважно од сè – научете да не верувате на секоја навреда што некогаш сте ја слушнале. Не секој збор што некој ни го кажал е вистина. Некогаш навредата зборува многу повеќе за човекот што ја изговорил отколку за човекот кон кого била упатена.
Затоа внимавајте што им зборувате на другите. Но уште повеќе внимавајте што си зборувате самите на себе.
Затоа што можеби комплиментот што сте го заборавиле не бил неважен. Можеби само сте го слушнале еднаш. А навредата што ја паметите можеби сте ја повторувале во себе стотици пати.
А понекогаш најважниот човек што треба да престане да ве навредува сте самите вие.
