На денешен ден, 20 јули 1917 година, на грчкиот остров Крф е потпишан еден од најважните документи во балканската историја – Декларацијата од Крф. Овој документ не само што го постави темелот на идната југословенска држава, туку имаше големо влијание врз развојот на македонското национално прашање, нешто што ќе го мачи македонскиот народ во следните децении.
Што е Декларацијата од Крф?
Декларацијата е потпишана од:
– Никола Пашиќ, премиер на владата на Кралството Србија во егзил.
– Анте Трумбиќ, претседател на Југословенскиот комитет (основан во Лондон во 1915 година).
Со неа се предвидувало по завршувањето на Првата светска војна да се создаде Кралство на Србите, Хрватите и Словенците – подоцна познато како Југославија – под власта на династијата Караѓорѓевиќ.
Декларацијата не претставувала меѓународен договор, туку политичка декларација што ги утврдила принципите за создавање на идната држава.
Овие принципи беа реализирани на 1 декември 1918 година, кога беше прогласено Кралството на Србите, Хрватите и Словенците.
Што значела оваа декларација за Македонија?
Иако декларацијата формално зборуваше за „југословенски земји”, Македонија не беше експлицитно спомната како посебен ентитет. Ова имаше длабоки последици:
– Непризнавање на македонскиот идентитет.
– Македонските територии беа третирани како дел од „Стара Србија” или „Јужна Србија”.
-Македонскиот народ не беше признаен како посебна нација.
– Македонскиот јазик и култура беа потиснувани во корист на српскиот јазик и идентитет.
Почеток на децениска борба и патот кон 1944 година
Декларацијата од Крф беше потпишана во време кога Македонија беше поделена меѓу Србија, Бугарија и Грција. Борбата за признавање на македонскиот идентитет траеше уште 27 години – до АСНОМ во 1944 година.
Декларацијата ги постави рамките во кои македонското прашање ќе се развива во следните повеќе од 30 години.
Македонските интелектуалци и револуционери почнаа организирано да бараат признавање на македонскиот национален идентитет.
Ова доведе до формирање на разни македонски организации (ВМРО, ММТРО, македонски емиграции во Бугарија, САД и Австралија)
На 2 август 1944 година, на Првото заседание на АСНОМ во манастирот „Прохор Пчињски”, Македонија беше прогласена за држава во рамките на новата југословенска федерација.
Тоа претставуваше историски пресврт во процесот на признавање на македонската државност и национална посебност во рамките на федеративна Југославија.
Фотографиja: Декларацијата од Крф, SCG Historical Archives, Public Domain, преку Wikimedia Common
1.Britannica – „Corfu Declaration | Balkan Peace, Treaty of Neuilly, WWI”https://www.britannica.com/event/Corfu-Declaration
2.Википедија (англиска) – „Corfu Declaration”https://en.wikipedia.org/wiki/Corfu_Declaration
3.Викизворник – „Крфска декларација (1917)” (оригинален текст) https://sr.wikisource.org/wiki/Крфска_декларација_(1917)
4.1914-1918 Online – академска енциклопедија за Првата светска војнаhttps://encyclopedia.1914-1918-online.net/
5.Историски архиви на Македонија – студии за македонското прашање во 20-тиот век
