19 јули 1374- се гасне гласот на таткото на ренесансниот хуманизам
На 19 јули 1374 година, во своето село Аркуа кај Падова, во својата библиотека, починал Франческо Петрарка — италијанскиот поет и научник кого историјата го памети како еден од татковците на ренесансниот хуманизам. Пронајден е следното утро, наведнат над отворена книга — сцена што е симболична за човек кој целиот свој живот го посветил на љубовта кон книгата и знаењето.
Човекот кој ја обликуваше идејата за ,,темните векови”
Петрарка не бил само поет — тој бил и еден од првите мислители што го обликувале погледот кон периодот меѓу падот на Римското Царство и нивното сопствено време како епоха на културен пад и заборав. Наспроти тоа, тој верувал дека неговото време носи обновување на античката мудрост, убавина и знаење — идеја што станала едно од темелните начела на ренесансниот хуманизам.
Токму затоа денес го сметаме за татко на хуманизмот — движењето што ја вратило љубовта кон античката култура, класичните јазици и човечкиот разум во срцето на европската мисла.
Во 1341 година, во Рим, бил крунисан со ловоров венец како поет-лауреат — признание што не било доделено со векови пред него.
Стиховите за Лаура
Целиот негов живот бил обележан со неостварена, платонска љубов кон жена по име Лаура, која првпат ја видел во една црква во Авињон, во 1327 година. Нејзе ѝ ги посветил своите најпознати стихови, собрани во делото „Канцониере” (Canzoniere). Првиот сонет од таа збирка започнува вака:
„Voi ch’ascoltate in rime sparse il suono di quei sospiri ond’io nudriva ‘l core…”
Во слободен превод: „Вие што ги слушате, во распрснати стихови, звуците на воздишките со кои некогаш го хранев своето срце…”
А во еден друг познат стих, тој пишува:
„Pace non trovo, e non ho da far guerra; e temo, e spero; e ardo, e son un ghiaccio…”
Во превод: „Мир не наоѓам, а немам со кого да војувам; се плашам, а се надевам; горам, а сум мраз…” — стихови кои со векови остануваат еден од најпознатите описи на противречностите на љубовта во целата западна книжевност.
Наследство
Петрарка ни оставил нешто повеќе од убави стихови — ни оставил цел начин на размислување за човекот, неговиот разум и неговото место во светот, кој подоцна ќе го поттикне целото ренесансно движење низ Европа.
Скоро седум века по неговата смрт, неговите зборови за воздишките на срцето сè уште одекнуваат исто толку живо како во времто кога биле напишани.
Фотографија: Фреска на Петрарка од Андреа дел Кастањо, ок. 1450, денес во Галеријата Уфици, Фиренца. Извор: Wikimedia Commons.
Извори:
Poetry in Translation — “Petrarch (1304–1374): 53 Poems from the Canzoniere” (poetryintranslation.com)
The Huntington — “Petrarch Mania: Love, Poetry, and Fan Fiction in the Renaissance”
London Review of Books — Charles Nicholl, “On the Sixth Day: Petrarch on the Move”
