Маргаринот под лупа: како настанаа трансмастите и зошто се опасни?

3 мин. читање

Со децении маргаринот се рекламираше како поздрава и поевтина замена за путерот. Но, зад неговата кремаста текстура и долг рок на траење се крие една важна приказна – приказната за индустриските трансмасти.

Како се произведува маргаринот?

Маргаринот се добива од растителни масла, кои природно се течни. За да се добие цврста или полуцврста маса, погодна за мачкање и печење, во минатото често се користеше процес наречен делумна хидрогенизација. Токму овој процес беше главниот извор на индустриските трансмасти во маргаринот.

При хидрогенизацијата, во растителното масло се додава водород. Така се менува структурата на масните киселини, а при делумната хидрогенизација може да настанат и трансмасни киселини – масти кои претставуваат сериозен ризик за здравјето.

Зошто трансмастите се толку опасни?

Проблемот не е само во тоа што се индустриски произведени, туку и во нивното влијание врз организмот. Трансмастите:

  • Го зголемуваат нивото на LDL, познат како „лош“ холестерол.
  • Можат да го намалат HDL, односно „добриот“ холестерол.
  • Го зголемуваат ризикот од коронарна срцева болест и срцев удар.
  • Немаат позната здравствена корист за организмот.

Според Светската здравствена организација, повеќе од 278.000 смртни случаи годишно во светот се припишуваат на внесувањето индустриски произведени трансмасти. Затоа СЗО повикува на нивно целосно отстранување од храната.

Дали секој маргарин денес е штетен?

Не нужно. Производството значително се промени. Во многу земји употребата на делумно хидрогенизирани масла е забранета или строго ограничена, а современите производители користат и други технологии за да ја постигнат потребната цврстина и текстура без создавање значителни количества трансмасти.

Современите меки маргарини често се произведуваат од растителни масла без значителни количества трансмасти. Сепак, составот многу се разликува од производ до производ. Некои содржат повеќе заситени масти, сол и други додатоци, додека тврдите маргарини и растителните масти за печење заслужуваат особено внимание.

Затоа, при купување, проверете ја декларацијата. Избегнувајте производи што содржат делумно хидрогенизирани масла или масти. Самото наведување „хидрогенизирани“ не кажува секогаш дали станува збор за делумна или целосна хидрогенизација, па важно е да се разгледа целиот состав.

Што да користиме наместо тоа?

За секојдневна исхрана, подобар избор е путерот. Сепак, путерот содржи повеќе заситени масти и треба да се користи умерено.

Најважно е да не ги заменуваме едните неповолни масти со други, туку да избираме квалитетни извори на масти и да ја читаме декларацијата.

Маргаринот од стар тип, произведен со делумна хидрогенизација, е еден од производите што треба да ги избегнуваме поради трансмастите. Но, денешните маргарини не се сите исти. Одлучувачки се начинот на производство и составот, а не само името на производот.

Извори:

WHO – Trans Fat

WHO – REPLACE: Trans Fat Elimination

European Commission – Trans Fat in Food

Mayo Clinic – Butter vs. Margarine