„Косово, Албанија и Македонија ќе горат во пламен“ ако Хаг ги осуди поранешните команданти на ОВК – порача Насим Харадинај. А ние, очигледно, треба да се прашуваме дали судиите во Хаг прво треба да побараат дозвола од поранешните команданти за да донесат пресуда.
Балканот повторно го слуша добро познатиот политички рефрен: ако одлуката не ни се допаѓа – ќе има проблем.
Поранешниот командант на ОВК, Насим Харадинај, во телевизиско гостување испрати порака дека Косово, Албанија и Македонија би можеле да „горат“ доколку Специјализираниот суд во Хаг донесе осудителни пресуди за Хашим Тачи, Кадри Весели, Реџеп Селими и Јакуп Красниќи. Одлуката, според објавените информации, се очекува на 16 септември.
И тука човек мора да застане и да се запраша: од кога една судска пресуда е повод за закана со регионален пожар?
Ако судот осуди – ќе гори.
Ако судот не осуди – веројатно ќе биде „правда“.
Интересна логика.
Уште поинтересно е што повторно се создава впечаток дека одредени политички и поранешни командантски структури сакаат да ја претворат сопствената политичка и историска приказна во нешто над законите, над институциите и над државите.
Како некој да сака да му порача на светот: „Судете како што мислиме ние, инаку ќе има последици.“
Тоа не е демократија.
Тоа не е европска политика.
Тоа не е ниту пат кон помирување.
Тоа е политичко уценување облечено во костум и вратоврска.
А костумот, за жал, не ја менува природата на пораката.
Особено загрижува тоа што во целата приказна повторно се вметнува Македонија, како држава која треба да биде заложник на туѓи историски пресметки. Како македонските граѓани да треба да стравуваат што ќе се случи во Хаг, не поради самата пресуда, туку поради реакцијата на оние на кои пресудата нема да им се допадне.
Во последните недели повторно се отвори и темата за предметите поврзани со конфликтот од 2001 година. Али Ахмети изјави дека има информации за иницијативи пред Уставниот суд за повторно отворање на случаи поврзани со Хашкиот трибунал и можни обвиненија за воени злосторства поврзани со ОНА. Тој притоа предупреди дека отворањето на „старите рани“ носи поголема болка.Но, ако постојат сомневања за сериозни злосторства, тогаш прашањето не треба да биде дали некој ќе се навреди.
Прашањето треба да биде дали има правда.Злосторството нема етничка припадност. Жртвата нема партиска книшка. А правдата не смее да има национален предзнак.
И тука доаѓаме до најапсурдниот дел.
Од една страна се зборува за Европа, демократија, владеење на правото, европски вредности и модерна држава.
Од друга страна, кога институција треба да донесе одлука што не му се допаѓа на некого – се пуштаат закани дека регионот ќе гори.
Па добро, што сме ние? Балканска верзија на „ако не ми дадеш петка, ќе ја запалам училницата“?
Ова однесување е неморално, дрско, безобразно и политички крајно неодговорно.
Уште повеќе, тоа е и психолошки непресметливо, затоа што свесно се игра со најопасната човечка емоција на овие простори – стравот од повторување на војната.
По повеќе од две децении, наместо да се зборува за тоа како младите да останат, како економијата да расте и како регионот конечно да престане да живее од своите воени митологии, повторно се вадат старите униформи од политичкиот плакар.
Само што денес униформите се заменети со костими. И пушките со микрофони.
А пораката, за жал, понекогаш звучи исто.
Македонија не смее да биде ничиј терен за историски реваншизам.
Ниту една етничка заедница не смее да биде претставувана како колективна армија која треба да реагира ако судот донесе неповолна пресуда.
И никој, без разлика дали некогаш носел униформа, денес носи функција или утре планира да се кандидира за нешто, нема право да ја става државата и нејзините граѓани пред избор:или пресудата по наша мерка – или хаос.
Тоа не е политика. Тоа е примитивна логика на сила.
А Европа, барем на хартија, одамна требаше да ја надрасне.
Затоа, ако на 16 септември Хаг донесе одлука, таа треба да се чита како што треба да се чита секоја судска одлука: низ доказите, законите и аргументите.
Не низ митови. Не низ етнички страсти. Не низ закани. И најмалку од сè – низ пламен.
Зашто Македонија веќе има доволно свои проблеми. Не ѝ требаат туѓи команданти повторно да ѝ објаснуваат како да живее.
