Кога ќе погледнеме некоја античка монета, често ќе забележиме нешто заедничко: владетелот не е прикажан однапред, туку од страна – во профил.
Но зошто?
Причината не била само во уметничкиот вкус. Прикажувањето на владетелот во профил било поврзано со традицијата, препознатливоста и симболиката на власта.
Еден од познатите примери се монетите од времето на Александар III Македонски. Иако неговиот лик не се појавува на сите монети поврзани со неговото владеење, подоцна портретот на владетелот станал сè почест мотив на монетите.
Профилот имал и практична предност. На малата површина на монетата, страничниот приказ овозможувал полесно да се истакнат карактеристичните црти на лицето – носот, брадата, косата или круната. Така ликот можел полесно да се препознае и да се изработи во релјеф.
Но монетата не била само средство за плаќање. Во античкиот свет таа била и еден вид порака на власта. Ликот на владетелот покажувал кој ја контролира државата, додека натписите и симболите можеле да ја истакнат неговата титула, потекло или врска со боговите.
Монетите патувале од рака во рака и стигнувале до далечни краишта. Тоа значело дека ликот на владетелот можел да биде виден од огромен број луѓе, дури и од оние кои никогаш не го сретнале лично.
Затоа, кога денес гледаме профил на антички владетел на мала бронзена или сребрена монета, всушност гледаме нешто многу повеќе од обичен портрет.
Тоа е еден од најстарите начини на кои власта се претставувала пред јавноста – преку парите што секојдневно минувале од рака в рака.
Фотографија: Сребрен тетрадрахм издаден во името на Александар III Македонски. На предната страна е прикажана глава во профил, со рогови на Амон, додека на задната страна е прикажан Зевс на престол. Монетата се чува во Британскиот музеј во Лондон.
Извори:
British Museum
Ashmolean Museum
American Numismatic Society
The Royal Mint
