На 25 септември 2006 година, во Скопје, почина Петре М. Андреевски – еден од најзначајните македонски поети, романсиери, раскажувачи и драмски автори на XX век. Имаше 72 години.
Роден на 25 јуни 1934 година во Слоештица, Демирхисарско, Андреевски уште во своето родно место го пронашол светот што подоцна ќе стане едно од главните средишта на неговото творештво. Но она што го пишувал за својот крај никогаш не останало само локална приказна. Преку неговиот јазик, луѓето, обичаите, болките и надежите од тој свет станале дел од една поширока, универзална човечка приказна. Струшките вечери на поезијата токму го истакнуваат начинот на кој Андреевски го универзализирал локалното и својот роден крај го претворил во книжевен центар на светот.
Во 1960 година ја објавил првата стихозбирка, „Јазли“, а потоа следувале „И на небо и на земја“, „Дениција“, „Дални наковални“, „Пофалби и поплаки“, „Вечна куќа“ и „Лакримариј“. Пишувал и раскази, романи, драми и филмски сценарија.
Но за генерации македонски читатели, неговото име особено силно се поврзува со „Пиреј“, романот објавен во 1980 година. Македонската книжевна критика го прогласила за ремек-дело на современата македонска проза. Во него, низ приказната за обичниот човек и трагичните историски околности, Андреевски зборува за страдањето, истрајноста и човечката потреба да се опстои.
Андреевски не пишувал само за големи историски настани. Пишувал за човекот. За неговиот дом, за земјата, за љубовта, за смртта, за стравовите и за спомените. Во неговото творештво локалното станува универзално, а секојдневниот живот добива тежина на литература. Токму затоа неговото дело продолжува да живее и по неговото заминување.
Од 1964 година бил член на Друштвото на писателите на Македонија, а во 1983 година бил избран за негов претседател. Во мај 2000 година бил избран за редовен член на Македонската академија на науките и уметностите.
За своето творештво ги добил, меѓу другите, наградите „11 Октомври“, „Браќа Миладиновци“, „Рациново признание“ и „Стале Попов“. Наградата „Браќа Миладиновци“ ја добил двапати, а „Рациновото признание“ и „Стале Попов“ исто така двапати.
На 25 септември 2006 година замина човекот. Но не замина неговиот збор.
Остана во страниците на „Пиреј“, во стиховите на „Дениција“, во приказните за неговиот роден крај и во читателите кои и денес во неговите зборови препознаваат нешто свое.
На 25 септември се сеќаваме на писателот кој од својот роден крај создаде цел еден книжевен свет – и покажа дека кога е напишан со вистинскиот збор, еден мал свет може да зборува за целиот свет.
Фото: МАНУ, 2004 / Wikimedia Commons
Извори: Струшки вечери на поезијата – биографија на Петре М. Андреевски
МАНУ – Библиографија на трудовите на академик Петре М. Андреевски
Енциклопедија на македонската книжевност – Петре М. Андреевски
Викиизвор – Петре М. Андреевски
