Обидете се со мал експеримент. Одговорете брзо: колку е 1 + 1, колку е 2 + 2, колку е 4 + 4 и колку е 8 + 8? Сега, без многу размислување, именувајте еден зеленчук.
Дали прво помисливте на морков?
Оваа популарна психолошка игра се потпира на начинот на кој мозокот ги поврзува поимите и посегнува по познати асоцијации. Нашите искуства, сеќавања и навики често влијаат врз тоа што прво ни паѓа на ум.
Во когнитивната психологија, ваквите појави се поврзуваат со менталните претстави преку кои ги организираме информациите и препознаваме категории. Тие ни помагаат побрзо да размислуваме, но понекогаш можат да влијаат и врз нашите процени и очекувања.
Сепак, одговорот не открива дали сте следбеник или независен мислител. Изборот на морков не значи дека се приспособувате кон мнозинството, исто како што изборот на друг зеленчук не докажува дека размислувате понезависно. За тоа се потребни многу повеќе информации од еден брз одговор.
Вистинското самостојно размислување се препознава во способноста да ги преиспитуваме сопствените претпоставки, да разгледуваме различни гледишта и да донесуваме заклучоци врз основа на аргументи.
Затоа, следниот пат кога ќе бидете убедени дека нешто е очигледно, запрашајте се: Дали навистина размислувам или само ја повторувам првата асоцијација што ми се појави?
Напомена: Играта е забавен мисловен експеримент, а не научно валидиран психолошки тест за личноста или независното размислување.
Извор:
- YourTango – It Only Takes 10 Seconds To See If You’re A Follower Or A Free-Thinker
- Smith, J. D. (2014). Prototypes, Exemplars, and the Natural History of Categorization. Psychological Bulletin? Не — Psychonomic Bulletin & Review, 21, 312–331. Научен труд на PubMed Central
- Utah State University Extension – Problem Solving: Independent Thinking