Денес плаќаме со денари, но во старите македонски записи, песни и народни преданија често ќе сретнеме зборови како грош, пара и алтун.
Што всушност значеле?
Грошот бил назив за монета што се користела со векови и во различни периоди имала различна вредност. Во османлискиот период бил важна сребрена монета и се користел и како парична и пресметковна единица.
Парата била помала парична единица. Нејзината вредност зависела од периодот, но зборот останал длабоко присутен во македонскиот јазик. Во еден од османлиските монетарни системи, на пример, 40 пара сочинувале еден курус.
А алтун?
Тоа бил назив за златна монета, а зборот потекнува од турското altın – „злато“. Османлиски златни алтунски монети се коваат од времето на султанот Мехмед II, а нивната вредност низ времето се менувала.
Покрај нив, во старите записи се среќаваат и бешлик – монета од пет пари, како и онлук – монета од десет пара. Во различни периоди и овие називи можеле да имаат различни вредности и состав.
Интересно е што овие зборови не останале само во старите документи. Дел од нив влегле длабоко во народниот говор и литературата.
Затоа и денес велиме дека нешто чини „ни пет пари“ или дека нешто не вреди „ни грош“.
Старите пари не биле само средство за плаќање – нивните имиња останале како мал дел од јазикот и сеќавањето на времето во кое се користеле.
Фото: Златна османлиска монета султани (алтун) од времето на Сулејман/Classical Numismatic Group, Inc. / Wikimedia Commons/ CC BY-SA 2.5.
Извори:
British Museum; Numista; Oriental Numismatic Society; МАНУ – Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“.
