На 26 август 1944 година, во борбите кај Кајмакчалан, згаснал животот на една млада жена.
Се викала Естреја Овадија.
Мара.
Родена во Битола во 1922 година, во еврејско семејство, Естреја растела во време кога Македонија била под бугарска окупација, а војната полека ги уништувала животите на илјадници луѓе.
Но таа не останала само нем сведок на своето време.
Се приклучила кон Народноослободителното движење и станала борец во македонските партизански единици.
Нејзиниот живот бил краток.
Но нејзината одлука била голема.
Да се спротивстави.
Да се бори.
Да не се помири со окупацијата.
Во текот на 1943 и 1944 година учествувала во борбите на партизанските единици во Македонија.
Се борела во одредите „Даме Груев“ и „Гоце Делчев“, а потоа била во баталјонот „Стив Наумов“.
При формирањето на Третата македонска ударна бригада била назначена за заменик-политички комесар на чета.
А на 22 август 1944 година, при формирањето на Седмата македонска ударна бригада, била назначена за политички комесар на баталјон.
А потоа дошол 26 август.
Седмата македонска ударна бригада водела борби со бугарските окупаторски сили кај граничните караули на Кајмакчалан.
Во тие борби загинала Естреја Овадија-Мара.
Била многу млада.
Пред неа би можел да стои цел еден живот.
Но тој живот завршил во борба.
Нејзината приказна, сепак, не завршила со нејзината смрт.
На 11 октомври 1953 година, Естреја Овадија-Мара била прогласена за народен херој на Југославија.
Нејзиното име било запишано во историјата.
Но зад орденот и титулата стои нешто многу поважно.
Една млада жена.
Една македонска Еврејка.
Еден живот прекинат пред да стигне да го живее до крај.
И една одлука да не се сврти на другата страна кога нејзината земја минувала низ едни од најтешките денови во својата историја.
Естреја Овадија-Мара е и потсетник дека македонската борба против окупацијата не ја воделе само едни луѓе.
Во неа учествувале луѓе од различни семејства, средини и верски и етнички заедници.
Но пред сè – луѓе.
Луѓе кои верувале дека слободата вреди повеќе од сопствениот живот.
Денес, кога го кажуваме нејзиното име, не треба да ја гледаме само како историска личност.
Треба да ја замислиме како девојката што некогаш имала свои планови.
Свои соништа.
Свој живот пред себе.
И која сепак избрала да се бори.
Естреја Овадија-Мара.
Еден млад живот.
Една голема жртва.
И едно име што не смееме да го заборавиме.
Затоа што историјата не ја сочинуваат само големите датуми.
Ја сочинуваат луѓето.
А понекогаш најголемите страници ги пишуваат оние кои не стигнале ни до својата 23-та година.
ВЕЧНА СЛАВА НА ЕСТРЕЈА ОВАДИЈА-МАРА.
Фотографија: Битолски партизани, 1943 година. Естреја Овадија-Мара е втора од десно. Wikimedia Commons, Public Domain
Извори:
Македонска енциклопедија – „Овадија, Естреја“
„Естреја Овадија-Мара“ – Македонски архивски материјали
Фонд на холокаустот на Евреите од Македонија
