Илинденското востание не се водело само со пушки.
Се водело и со прекинување на патиштата, железниците, телеграфските линии и другите врски преку кои османлиската власт ги придвижувала војниците и снабдувањето.
Една од таквите акции била планирана кај Демир Капија.
На 24 август 1903 година, во месноста Клисурска Јаворица, четите на Аргир Манасиев и Сава Михајлов планирале да го кренат во воздух железничкиот мост на Вардар и тунелот кај Демир Капија.
Целта била јасна:
ДА СЕ ПРЕКИНЕ ЖЕЛЕЗНИЧКАТА ВРСКА.
Да се отежни движењето на османлиската војска.
Да се забави пристигнувањето на нови сили против востаниците.
Но планот бил откриен.
Востаниците биле пресретнати од османлиски аскер и башибозуци.
Она што требало да биде диверзантска акција се претворило во жестока битка.
Османлиските сили броеле околу 800 војници и неколку стотини башибозуци.
Против нив стоеле нешто повеќе од 50 востаници.
Следувала нерамноправна борба.
Во неа загинале повеќе востаници.
Меѓу нив биле Ташо Гачев, Христо Митренцев, Митко С. Јосифов, Панде Маркудов и други борци.
Еден од востаниците бил ранет.
Но она што требало да биде обид за уништување на железничката инфраструктура станало една од трагичните борби за време на Илинденското востание.
И тука има нешто што често се заборава.
Илинден не бил само 2 август.
Не бил само Крушево.
Не бил само еден ден.
Тоа било востание кое продолжило со недели и во кое луѓето во различни краишта на Македонија се обидувале, со различни средства, да ја нарушат воената и комуникациската моќ на една империја.
Железницата била од особено значење.
Затоа мостовите, тунелите и пругите станале цели на востаничките акции.
Кај Демир Капија, планот не успеал.
Мостот останал.
Тунелот останал.
Но луѓето кои дошле да ја изведат акцијата не се вратиле сите дома.
И токму затоа историјата не треба да ја паметиме само преку големите победи.
Треба да ги паметиме и оние акции што завршиле со пораз.
Зашто зад секоја таква страница стојат луѓе.
Имиња.
Семејства.
Животи.
24 август 1903.
Клисурска Јаворица.
Демир Капија.
Една диверзија што не успеала.
Една битка што оставила жртви.
И уште една страница од борбата што Македонија ја водела во летото 1903 година.
За тие имиња да не останат само редови во историските книги.
За да паметиме.
За да не заборавиме.
Вечна слава на загинатите борци.
Фотографија: Железничкиот мост кај Демир Капија, 1908 година. Wikimedia Commons, Public Domain.
Извори:
-С. Мурџев – „Гевгелиско во Илинденското востание“
-„Гевгелија и Гевгелиско низ историјата“ – Историски архив Гевгелија
-Ванчо Ѓорѓиев – „Слобода или смрт: Македонското револуционерно националноослободително движење“
