На 10 август 1903 година, во Церско Поле, во близина на селото Цер, загинал Јордан Силјанов Пиперката – војводата кој останал запаметен како еден од најпознатите и најхрабрите борци од Илинденското востание.
Роден на 23 јуни 1870 година во Козица, кичевско, Пиперката станал војвода во Демирхисарскиот револуционерен реон и учествувал во подготовките и борбите на Илинденското востание. Бил учесник и на Смилевскиот конгрес во 1903 година.
Неговите последни денови биле обележани со борба.
По задушувањето на востанието и палењето на селото Цер, Пиперката со своите соборци се упатил кон Церско Поле. Таму неговата група била нападната од османлискиот аскер. Во борбата пристигнале и чети од околните села за да им помогнат на опколените востаници.
Судирот бил нерамноправен.
Повеќето од опколените успеале да се извлечат, но меѓу загинатите бил и Јордан Пиперката. Според сведоштвата и преданијата за неговата смрт, откако бил ранет и сфатил дека може да биде заробен жив, го испукал последниот куршум во себе, не дозволувајќи да падне жив во рацете на непријателот.
Така завршил животот на човек кој избрал смрт наместо заробеништво.
Но неговото име не завршило таму.
Останало во народното паметење, во приказните, во преданијата и во песната.
Една од песните во кои народот го опеал е „Се собрале комитите“:
Се собрале комитите.
Ќе ми одат в Суво поле.
Напред оди војводата –
воjводата Јордан Пиперка.
Ќе ми фаќат метеризи
Ќе го чекат Алил паша,
што ја грабил руса Стојна,
руса Стојна од Мало Церско
Проговара војводата –
војводата Јордан Пиперката
Ај да слезeме во Долно Брезово.
Да го венчаме Алил паша
за невеста остра сабја.
На Јордан Пиперката му се припишува и една мисла која со децении се пренесува како израз на неговиот однос кон Македонија:
„Нека не се надева ни Србија, ни Бугарија, ни Грција дека една педа земја македонска ќе добие, зашто за нејзиното ослободување ние крвта ќе ја пролеваме, па не ја даваме на друг, туку наша ќе биде.“
Мислата останала цврсто поврзана со неговото име и со неговата борба за слободна Македонија.
А неговата жртва добива уште една, речиси симболична димензија кога ќе го погледнеме датумот.
ТОЧНО ДЕСЕТ ГОДИНИ ПОДОЦНА – 10 АВГУСТ 1913 ГОДИНА – во Букурешт бил потпишан Букурешкиот мировен договор, со кој завршила Втората балканска војна.
Додека на 10 август 1903 година Јордан Пиперката го положил животот во борбата за слободата на Македонија, точно десет години подоцна, на истиот датум, големите балкански држави со мировен договор ги утврдиле новите граници по војните и територијата на Македонија била поделена меѓу соседните држави, Србија, Грција и Бугарија.
Иронијата на историјата е сурова:
На истиот датум на кој еден човек го дал својот живот со уверување дека македонската земја не треба да биде дадена на друг, десет години подоцна на дипломатската маса се одредувала судбината на таа земја без македонски претставник на масата.
Јордан Пиперката загинал во Церско Поле, но неговото име останало.
Во гробот во Черешна кај Велмевци денес почиваат тој и неговите соборци. До него се погребани и Кузман Тодороски, Милош Трајкоски и Ѓорѓи Бошкоски.
Над нив останала истата земја за која се бореле.
10 август 1903.
10 август 1913.
Десет години разлика.
Животи дадени во борба. Еден договор што ја променил картата на Балканот. И една Македонија чие историско паметење продолжува да живее.
Јордан Пиперката не е само име од историјата.
Тој е дел од народното паметење.
ВЕЧНА МУ СЛАВА!
Извори:
Општина Демир Хисар; „Македонски документи“ – „Се собрале комитите“; Текст на Букурешкиот мировен договор, 1913
