Во ноќта на 18 јули 64 година, во трговските дуќани близу Circus Maximus во Рим, избувнал пожар кој во наредните девет дена ќе го уништи поголемиот дел од градот. Огнот, поттикнат од силен ветер и густо збиени дрвени градби со тесни улици, зафатил 10 од вкупно 14 римски региони — некои извори велат дека до 71% од градот бил оштетен или целосно уништен.
Митот наспроти историјата
Подоцнежната легендата вели дека императорот Нерон „свирел додека Рим горел” — слика толку моќна што и денес се користи како симбол на рамнодушно раководство среде криза. Проблемот е што оваа слика, најверојатно, е делумно или целосно измислена.
Според римскиот историчар Тацит — најблискиот современ извор, кој пишувал околу 50 години подоцна — Нерон воопшто не бил во Рим кога избувнал пожарот, туку во својата вила во Антиум, и веднаш се вратил за да ги координира спасувачките напори. Дополнително, во времето на пожарот виолината во денешна смисла на инструментот воопшто не постоела, па приказната дека свирел на неа е анегдотски детаљ односно подоцнежен книжевен додаток, а не историски факт.
Сепак, гласините дека Нерон на некој начин бил вмешан не исчезнале — особено откако на дел од изгореното земјиште изградил раскошна нова палата, Domus Aurea (Златната куќа), што кај населението создало сомнеж дека пожарот му одговарал за да расчисти простор за градба.
Она што е помалку познато: една од првите документирани градежни регулативи во историјата
Токму тука лежи помалку познатиот, но многу позначаен дел од приказната. По пожарот, Нерон спровел една од првите документирани сеопфатни градежни реформи во историјата на урбанизмот:
- Воведени биле пропишани пошироки улици, наместо дотогашните тесни лавиринти, за да се спречи брзото ширење на огнот.
- Била пропишана задолжителна употреба на поотпорни, огноотпорни градежни материјали наместо чисто дрво.
- Биле пропишани растојанија меѓу зградите, со цел да се создадат природни бариери против идни пожари.
Иронично, човекот запаметен низ историјата како симбол на декаденција и неодговорност, всушност поставил темели на прописи кои денес би ги препознале и современите урбанисти — векови пред поимот „градежен кодекс” воопшто да постои.
Пресвртот кон христијаните
За да ги смири гласините дека тој самиот е одговорен, Нерон пронашол погоден виновник — ги обвинил христијаните, тогаш мала и непопуларна група во градот, дека го предизвикале пожарот. Тоа го иницирало она што историчарите го сметаат за прв државно санкциониран прогон на христијаните во Римското Царство, проследен со сурови јавни егзекуции.
Заклучок
Приказната за пожарот на Рим не е едноставна приказна за „лош император” — таа е потсетник дека историските легенди често се поедноставени, а понекогаш и целосно погрешни верзии на многу посложени настани. Она што останува неоспорно е дека од пепелта на еден од најголемите урбани катастрофи во антиката, се родиле првите чекори кон подобро и побезбедно градско планирање.
Фотографија: Нерон гледа како Рим гори- Carl Theodor von Piloty (1826-1886), Karl von Piloty Nero Róma égését szemléli, CC BY-SA 3.0, преку Wikimedia Commons
Извори:
Livius.org — “Tacitus on the Christians” (Annals, 15.44)
The Collector — “The Truth Behind Nero and the Great Fire of Rome”
Sky HISTORY — “Was Nero Responsible for the Great Fire of Rome?”
Wikipedia — “Great Fire of Rome”
