Чоколадото е омилено задоволство за многумина, но често се поврзува со големо количество шеќер, масти и калории. Сепак, не се сите чоколада исти. Состојките, начинот на обработка и количеството што го консумираме имаат важна улога во тоа какво место може да има чоколадото во нашата исхрана.
Една од неговите главни состојки е какаото, кое содржи растителни соединенија што се истражуваат поради нивните потенцијални корисни ефекти врз здравјето. Но, што всушност содржи какаото, какви придобивки се поврзуваат со неговата консумација и дали домашното чоколадо е подобар избор?
Што содржи какаото и зошто е интересно за науката?
Какаото се добива од семките на плодот на какаовото дрво. По ферментацијата, сушењето и другите фази на обработка, семките се мелат за да се добие какаова маса, од која може да се произведат какао-путер и какао во прав.
Незасладеното какао во прав содржи растителни влакна и различни минерали, меѓу кои магнезиум, железо, бакар, манган и фосфор. Нивното количество зависи од конкретниот производ и начинот на обработка.
Сепак, какаото е особено интересно за истражувачите поради флаванолите – природни растителни соединенија од групата полифеноли.
1. Може да придонесе за подобра функција на крвните садови
Една од најистражуваните потенцијални придобивки на какаото е неговото влијание врз крвните садови. Некои флаваноли, особено епикатехинот, се поврзуваат со зголемена достапност на азотниот оксид – молекула што помага крвните садови да се опуштат и прошират.
Истражувањата покажуваат дека флаванолите од какаото можат да ја подобрат функцијата на ендотелот, тенкиот слој клетки што ја обложува внатрешноста на крвните садови. Во некои краткорочни студии е забележано и мало намалување на крвниот притисок.
Сепак, ефектите не се исти кај сите луѓе и зависат од количеството флаваноли, составот на производот и здравствената состојба. Потребни се дополнителни истражувања за долгорочните ефекти. Какаото не е замена за терапија за висок крвен притисок или други кардиоваскуларни заболувања.
2. Содржи антиоксидантни соединенија
Флаванолите во какаото имаат антиоксидантни својства. Тие можат да неутрализираат одредени слободни радикали во лабораториски услови, а нивното дејство во организмот е предмет на научни истражувања.
Сепак, лабораториски измерената антиоксидантна активност не значи автоматски дека консумирањето одреден производ ќе спречи конкретна болест. Важно е да се прави разлика меѓу својствата на соединенијата и докажаните здравствени ефекти кај луѓето.
3. Обезбедува минерали важни за организмот
Какаото содржи магнезиум, кој учествува во нормалното функционирање на мускулите и нервниот систем, создавањето енергија и одржувањето на нормалната функција на коските.
Содржи и бакар и манган, минерали што учествуваат во различни ензимски процеси, како и железо, кое е неопходно за создавањето хемоглобин и пренесувањето кислород низ организмот.
Количеството на овие минерали зависи од производот и порцијата што ја консумираме. Иако какаото може да придонесе за нивниот внес, не треба да се смета за единствен или главен извор на сите овие хранливи материи.
4. Содржи растителни влакна
Незасладеното какао во прав содржи и растителни влакна, кои се важни за нормалното функционирање на дигестивниот систем. Влакната придонесуваат за редовно празнење на цревата и можат да помогнат во одржувањето на чувството на ситост.
Колкава ќе биде нивната корист зависи од количеството што го консумираме и од вкупниот внес на влакна преку разновидна исхрана, која вклучува зеленчук, овошје, мешунки и интегрални житарки.
5. Може да има влијание врз когнитивните функции, но доказите сè уште се ограничени
Поради влијанието на флаванолите врз крвните садови и циркулацијата, истражувачите проучуваат дали какаото може да придонесе и за одредени аспекти на мозочната функција, како што се вниманието и меморијата.
Некои студии покажуваат можни позитивни ефекти, но резултатите не се целосно усогласени. Потребни се дополнителни истражувања за да се утврди дали и во која мера редовната консумација на какао може да има значајни долгорочни придобивки за когнитивното здравје.
Природно или алкализирано какао – има ли разлика?
Да. Природното какао има покисел вкус, додека алкализираното, познато и како холандско какао, поминува низ процес што ја намалува неговата киселост и ја менува бојата и вкусот.
Овој процес може значително да го намали количеството флаваноли. Затоа, ако сакате да внесете повеќе од овие соединенија, побарајте 100 % природно, незасладено и неалкализирано какао.
Сепак, важно е да знаете дека количеството флаваноли варира и кај природните какаа. Темната боја сама по себе не е гаранција за нивно поголемо количество.
Дали темното чоколадо е подобар избор?
Темното чоколадо обично содржи поголем процент какао од млечното, но количеството шеќер, масти и флаваноли може значително да се разликува меѓу производите.
Повисокиот процент какао не значи автоматски дека чоколадото содржи малку шеќер или дека може да се јаде без ограничување. Освен тоа, флаванолите може да се намалат при преработката, па процентот какао не е сигурен показател за нивното количество.
Затоа, при изборот, проверете ја декларацијата и обрнете внимание на состојките, додадениот шеќер и големината на порцијата.
Како да направите домашно чоколадо со само три основни состојки?
Ако сакате сами да одлучувате што ќе содржи вашето чоколадо, можете да подготвите едноставна домашна верзија.
Потребни состојки:
- 50 g незасладено какао во прав
- 80 g кокосово масло
- 2 лажици мед
- по желба: малку екстракт од ванила и прстофат сол
Подготовка:
- Растопете го кокосовото масло на тивок оган или на пареа, без да го прегреете.
- Тргнете го од оган и постепено додавајте го какаото, мешајќи додека не добиете мазна смеса без грутчиња.
- Додајте го медот постепено, со постојано и енергично мешање. Имајте предвид дека медот и маслото не се мешаат секогаш целосно рамномерно, па текстурата може да биде помалку мазна.
- По желба, додајте ванила и прстофат сол.
- Истурете ја смесата во силиконски калап или во мал сад обложен со хартија за печење.
- Ставете ја во фрижидер еден до два часа, додека чоколадото не се стегне.
Бидејќи во овој рецепт се користи кокосово масло наместо какао-путер, домашното чоколадо ќе биде помеко и почувствително на топлина од класичното. Чувајте го во фрижидер и послужете го во помали парчиња.
Дали домашното чоколадо е секогаш поздраво?
Не нужно. Предноста на домашната подготовка е што сами го контролирате составот и количеството засладувач. Сепак, кокосовото масло содржи големо количество заситени масти, а медот е извор на слободни шеќери. Иако е природен засладувач, медот сепак содржи шеќери и не треба да се смета за неограничено здрава замена за обичниот шеќер.
Затоа, и домашното чоколадо е најдобро да се консумира во умерени количества.
Заклучок
Какаото е хранлива состојка што содржи минерали, растителни влакна и флаваноли, кои се предмет на бројни научни истражувања. Меѓу најинтересните потенцијални придобивки е позитивното влијание на флаванолите врз функцијата на крвните садови. Сепак, ефектите зависат од количеството флаваноли, начинот на обработка и вкупната исхрана.
Чоколадото не мора целосно да се исфрли од исхраната за таа да биде здрава. Поважно е да ги избираме производите внимателно, да ги проверуваме состојките и да внимаваме на порциите. Незасладеното какао може да биде дел од разновидна исхрана, а домашното чоколадо е едноставен начин да ги приспособите состојките на сопствениот вкус.
Извори:
- Harvard T.H. Chan School of Public Health – Dark Chocolate
- Harvard Health Publishing – Should I Add Cocoa Powder to My Diet?
- European Food Safety Authority (EFSA) – Cocoa flavanols and normal blood flow
- Cochrane – Effect of cocoa on blood pressure
- Miller et al. – Impact of Alkalization on the Antioxidant and Flavanol Content of Commercial Cocoa Powders, Journal of Agricultural and Food Chemistry
