Постојат облици на депресија кај кои најголемиот проблем не е интензивната тага, туку отсуството на чувства. Човекот може да функционира, да ги извршува секојдневните обврски, да комуницира со околината, но внатрешно да чувствува празнина, незаинтересираност и неможност да доживее задоволство од работите што претходно му причинувале радост.
Во клиничките истражувања спроведени во Центарот за истражување на анксиозноста и депресијата при Јужниот методистички универзитет (Southern Methodist University), истражувачите ја испитувале примената на пристапот наречен Терапија на позитивниот афект (Positive Affect Treatment – PAT).
Станува збор за терапевтски пристап развиен во рамките на 15 сесии, чија цел не е само намалување на негативните емоции, туку и повторно активирање на способноста за доживување позитивни чувства.
Анхедонија – кога човекот ја губи способноста да чувствува задоволство
Еден од клучните симптоми на депресијата е анхедонијата – намалена или целосно изгубена способност за доживување задоволство од активности, односи и искуства кои претходно биле извор на радост.
Според написот, анхедонијата може да биде присутна кај голем дел од лицата со тешка депресија, а се поврзува и со зголемен ризик од хронични психички тешкотии и суицидално однесување.
Традиционалните терапевтски пристапи во голема мера се насочени кон намалување на психолошката болка, смирување на анксиозноста и прекинување на негативните мисловни обрасци. Овие интервенции имаат значајна улога и остануваат важен дел од третманот.
Но, истражувачите поставуваат едно поинакво прашање: Дали закрепнувањето значи само човекот да се чувствува помалку лошо или треба повторно да научи да се чувствува добро?
Активирање на системот на награда
Терапијата на позитивниот афект се насочува кон системот за награда во мозокот.
Преку насочување на вниманието кон позитивните искуства, препознавање на пријатните моменти и поттикнување активности што создаваат чувство на исполнетост, се настојува повторно да се развие способноста за доживување позитивни емоции.
Психологот Алиша Е. Мојрет (Alicia E. Meuret), која учествувала во истражувањето, нагласува дека отстранувањето на негативните емоции не е секогаш доволно за да се надмине чувството на безнадежност.
Терапевтскиот процес, според овој пристап, треба да отвори прашања како:
• Дали оваа активност има лично значење за мене?
• Дали ми носи радост или чувство на постигнување?
• Дали ми овозможува поврзување со другите луѓе?
• Што е она што повторно може да ми разбуди интерес за животот?
Учесниците кои ја добиле оваа терапија покажале подобрувања и пријавиле повторно зголемување на интересот за животот.
Радоста како способност што може повторно да се развива
Една од најзначајните пораки на овој пристап е дека радоста, љубопитноста, благодарноста и возбудата не мора да се доживуваат само како спонтани емоционални реакции. Тие можат да бидат поттикнувани и развивани преку свесно насочување на вниманието и постепено враќање кон активности што имаат лично значење.
Понекогаш тоа започнува со навидум мали нешта: уживање во сончевата светлина низ прозорецот, разговор со блиска личност, прошетка, музика или чувство на постигнување по завршена задача.
Токму во тие мали искуства може повторно да се воспостави контактот со животот.
Овој пристап отвора важна перспектива во современото разбирање на депресијата: лекувањето не треба да се сведува само на намалување на страдањето, туку да вклучува и обновување на капацитетот за позитивно емоционално доживување, поврзаност и исполнетост.
Напомена: Терапијата на позитивниот афект е истражуван пристап, а не универзална замена за постојните психотерапевтски и фармаколошки третмани. Нејзината ефикасност и применливост треба да се разгледуваат во согласност со научните докази и индивидуалните потреби на пациентот.