Алан Матисон Тјуринг е роден на 23 јуни 1912 година во Лондон. Математичар, визионер, пионер на компјутерската наука и вештачката интелигенција — човек чија работа ги постави темелите на модерниот дигитален свет.
Таткото на компјутерот
Уште пред Втората светска војна, Тјуринг го осмисли концептот на „универзална машина” — теоретската основа на сите современи компјутери. Го создаде и познатиот Тјурингов тест, метод за мерење на интелигенцијата кај машините, кој и денес е референтна точка во вештачката интелигенција.
Блечли Парк и разбивањето на Енигма
За време на Втората светска војна, Тјуринг работеше во Блечли Парк, британскиот центар за дешифрирање. Тој ја водеше Куќа 8 — секцијата задолжена за дешифрирање на шифрите на германската морнарица. Заедно со тимот, ја разви машината „Бомба” која дешифрираше германски пораки — до две пораки во минута! Кога Германија премина на уште посложената шифра Лоренц, Тјуринг пронајде начин да ја пробие и неа. Историчарите денес проценуваат дека неговата работа ја скрати Втората светска војна за две или повеќе години и спаси милиони животи.
Прогонство и неправда
По војната, наместо чест и признание, Тјуринг беше прогонет. Хомосексуалноста во тоа време беше кривично дело во Британија. Во 1952 година беше осуден и, за да избегне затвор, беше принуден да прифати хемиска кастрација. Му беше одземена безбедносната дозвола и забранет му беше пристап до владината криптографска работа.
Трагичен крај
На 7 јуни 1954 година, само 16 дена пред да наполни 42 години, Тјуринг почина од труење со цијанид. Истрагата го прогласи неговото умирање за самоубиство, иако некои историчари сметаат дека можело да биде и несреќен случај поврзан со неговите хемиски експерименти дома.
Правда — предоцна
Дури во 2009 година британската влада официјално се извини за начинот на кој бил третиран. Во 2013 година доби посмртно кралско помилување. Во 2019 година неговиот лик беше поставен на банкнотата од 50 фунти — со зборовите на гувернерот на Банката на Англија: „Тјуринг е џин на чии раменици денес стојат мнозина.”
Најголемата иронија на историјата: човекот кој го спаси своето општество беше уништен токму од тоа општество — само поради тоа кој го сакаше.
Извори:
• history.com — Alan Turing Biography
• wikipedia.org — Alan Turing
• britishlegion.org.uk — Alan Turing’s Legacy
• normandy1944.info — Life and Death of Alan Turing
• thepinknews.com — Alan Turing: The gay Enigma codebreaker
• elephantlearning.com — Alan Turing: How His Work Saved Millions
