Пред точно 118 години, на денешен ден, 30 јуни 1908 година. Беше утро. Далечниот сибирски регион Тунгуска, речиси ненаселен, мирно се будеше. Потоа — блесок. Очевидци опишуваат ослепувачка, сино-бела светлина, посилна од сонцето, придружена со топлински бран што ги собори луѓето на тло и кршеше прозорци на стотици километри оддалеченост. Земјата се затресе до темел. Топол ветер помина низ тајгата.
А потоа — тишина.
Размерите се застрашувачки.
Експлозијата имала сила еквивалентна на 185 хирошимски бомби. По ударот, повеќе од 80 милиони дрвја биле соборени на површина поголема од Лондон. Дрвјата паднале радијално, сите насочени подалеку од епицентарот — јасен знак дека силата дошла одозгора, а не од земјата. Покрај огромната материјална штета, потврдени се само две човечки жртви, но исто така загинале илјадници ирваси.
Ниту кратер. Ниту парчиња. Ниту одговор.
Тоа е она што го прави настанот во Тунгуска поинаков од сè друго. Истражувачите никогаш не пронашле класичен кратер од удар, доволно голем за да ја објасни нанесената штета. Научниците денес веруваат дека станувало збор за каменест астероид широк околу 50 до 60 метри, кој се движел со брзина од приближно 27 km/s — речиси 100.000 km/h — и пристигнал од југоисток. Објектот целосно испарил, ослободувајќи гасови во атмосферата и предизвикувајќи необично светло ноќно небо над Сибир и Европа во деновите по настанот.
Научниот свет молчел — со години.
Поради оддалеченоста на теренот и ограничената опрема во тоа време, поминале речиси две децении пред да биде спроведено какво и да е научно истражување на регионот. Од 1908 година до денес, проценето е дека се објавени околу 1.000 научни трудови за настанот — поголемиот дел на руски јазик. Сепак, и денес, според самите истражувачи, сè уште нема целосно научно објаснување за тоа што точно се случило над сибирската тајга на 30 јуни 1908 година.
Што би се случило да удрело над Европа?
Ако истиот објект навлегол во атмосферата неколку часа порано, над Санкт Петербург, Берлин или Лондон — историјата на 20-тиот век би изгледала сосема поинаку. Тунгуска не е само научен куриозитет. Тоа е потсетник дека вселената сè уште игра според свои правила.
Ние сме само патници на оваа планета.
Интересно:
Токму поради овој настан 30 Јуни е прогласен за Меѓународен ден на астероидите. Целта на овој ден е да ја зголеми јавната свест за астероидите и за потенцијалниот ризик од удар, како и да ја промовира планетарната одбрана, односно следењето на објектите што се приближуваат до планетата Земја.
Извори: Encyclopædia Britannica / Wikipedia / Royal Observatory Greenwich / EBSCO Research Starters / HistorySnob.com
