Серијал: Познати мистерии низ историјата

Од денес започнуваме нова рубрика на страницава — секој дел од серијалот ќе ви раскажува за по една од најголемите нерешени мистерии во светската историја. Отвораме со една од најстарите и најзагадочните: исчезнатата колонија Роанок.

Роанок : колонијата што исчезна без трага

На 22 јули 1587 година, група од 118 англиски колонисти — мажи, жени и деца — стапнале на островот Роанок, крај брегот на денешна Северна Каролина, со намера да ја основаат првата трајна англиска населба во Новиот свет. Ги предводел уметникот и гувернер Џон Вајт. Само неколку недели подоцна, неговата ќерка родила девојче по име Вирџинија Дер — првото англиско дете родено на американско тло.

На почетокот, сè изгледало како уште еден тежок, но остварлив колонизаторски потфат. Но никој од нив не можел ни да претпостави дека ќе станат дел од една од најголемите историски мистерии на сите времиња.

Соочени со недостиг на храна и затегнати односи со домородните племиња, колонистите го замолиле Вајт да отпатува назад во Англија по дополнителни залихи. Тој се согласил, уверен дека ќе се врати за неколку месеци.

Не знаел дека тоа ќе биде последниот пат кога ќе ги види.

Три години исчекување

Судбината имала поинаков план.

Војната меѓу Англија и Шпанија, кулминирајќи со походот на Шпанската армада во 1588 година, ги задржала англиските бродови во Европа. Наместо неколку месеци, поминале цели три години.

Конечно, на 18 август 1590 година — токму на третиот роденден на неговата внука Вирџинија — Џон Вајт повторно стапнал на островот.

Но Роанок повеќе не бил истиот.

Немало детска смеа.

Немало чад од огништа.

Немало гласови.

Само тишина.

Еден збор… и стотици прашања

Она што го затекнал таму засекогаш ќе ги вознемирува историчарите.

Населбата била напуштена. Куќите биле демонтирани, како луѓето намерно да си заминале, а не панично да избегале. Немало тела, немало траги од борба, немало оставени лични предмети што би зборувале за ненадејна катастрофа.

Единствениот траг бил зборот „CROATOAN“, внимателно врежан на еден дрвен столб од оградата. На едно дрво во близина стоеле само трите букви: „CRO“.

Тоа биле последните „зборови“ што исчезнатата колонија некогаш ги оставила зад себе.

Знак на надеж… или последна порака?

Пред да замине, Вајт и колонистите договориле едноставен систем.

Ако морале да се преселат, ќе оставеле порака што ќе покаже каде заминале.

Ако биле принудени да заминат под напад или закана, требало да врежат и малтешки крст како знак на опасност.

Таков крст немало.

За Вајт тоа било причина за надеж. Верувал дека колонистите доброволно се преселиле на островот Кроатоан (денешен Кејп Хатерас), каде живеело пријателско домородно племе.

Но природата повторно се вмешала.

Силни бури и оштетени бродови не му дозволиле да отплови до таму.

Така, човекот што можеби бил најблиску до решението на мистеријата никогаш не успеал да ја направи последната потрага.

Никогаш повеќе не се вратил во Америка.

Теориите што траат повеќе од четири века

Во следните повеќе од 400 години се појавиле безброј обиди да се објасни исчезнувањето.

Најприфатена денес е теоријата дека колонистите се преселиле и постепено се асимилирале со племето Кроатоан. Археолошките откритија на островот Хатерас — европски железни предмети, алатки и остатоци од ковачница — ја прават оваа можност сè поверојатна.

Но постојат и други претпоставки:

• преселба кон Чесапик Заливот во потрага по подобро место за населување;

• напад од непријателски настроени домородни племиња;

• шпанска воена акција против англиските колонисти;

• глад, болести или природна катастрофа што постепено ја уништиле населбата.

Ниту една од овие теории досега не е конечно докажана.

Мистерија што одбива да исчезне

Замислете да пристигнете на место каде до неодамна живееле 118 луѓе… а да не најдете ниту еден човек, ниту едно тело, ниту еден јасен доказ за нивната судбина.

Само еден збор.

„CROATOAN.“

Дали тоа била порака?

Предупредување?

Или единствената нишка што требало да ја одведе некого до вистината?

Повеќе од четири века подоцна, никој не може со сигурност да одговори.

Затоа Роанок и денес останува една од најголемите нерешени мистерии во светската историја — потсетник дека понекогаш минатото не ги открива своите тајни, туку само ни остава тивки траги што со векови го предизвикуваат човечкото љубопитство.

(Илустрација на Џон Вајт при откривањето на напуштената колонија Роанок и натписот „CROATOAN“. Илустрација од Вилијам Ладвел Шепард (гравура од Вилијам Џејмс Линтон), јавен домен, извор: Wikimedia Commons.)

(Илустрација „Ruins of the English Settlement at Roanoke“, која го прикажува откривањето на напуштената англиска населба на Роанок. Гравура од 1893 година, јавен домен, Извор: Wikimedia Commons.)

#ПознатиМистерии#Роанок#ИсчезнатаКолонија#ИсторискиМистерии#Историја

Извори:

Encyclopædia Britannica — Lost Colony

History.com — What Happened to the “Lost Colony” of Roanoke?

U.S. National Park Service — John White

North Carolina Department of Natural and Cultural Resources — Origins of the “Lost Colony” Mystery

Каде е гробот на Александар Македонски?

Постојат личности чие наследство го променило текот на историјата. Но ретко се случува местото каде што почива еден од најголемите владетели на сите времиња да остане непознато повеќе од две илјади години.

Таква е мистеријата на Александар III Македонски.

Освојувачот кој создал една од најголемите империи во античкиот свет, основал десетици градови и го променил текот на историјата, денес нема познат гроб.

И токму тоа претставува една од најголемите нерешени археолошки мистерии.

На 10 јуни 323 година пр. н.е., Александар починал во Вавилон на само 32-годишна возраст. Причината за неговата смрт и денес е предмет на расправа, но уште поголема загадка е што се случило со неговото тело потоа.

Според античките извори, неговото балсамирано тело било положено во раскошен погребен ковчег и требало да биде пренесено во кралската некропола во Македонија. Но погребната поворка била пресретната од Птоломеј, еден од најблиските генерали на Александар, кој го однел телото во Египет. Најпрво било погребано во Мемфис, а подоцна пренесено во Александрија — градот што самиот Александар го основал.

Во наредните векови гробот станал едно од најпосетуваните места во античкиот свет. Античките автори сведочат дека го посетиле личности како Јулиј Цезар, Октавијан Август, Калигула, Каракала и други римски владетели. За нив, посетата на гробот на Александар била симбол на моќ и легитимитет.

А потоа… Трагата исчезнува.

Некаде помеѓу доцната антика и почетокот на средниот век, гробот исчезнал од историските записи. Земјотреси, војни, уништувањето на делови од античка Александрија и подоцнежната изградба на современиот град целосно ја избришале неговата точна местоположба.

Во изминатите два века археолози од различни земји организирале повеќе од сто потраги во обид да го пронајдат изгубениот мавзолеј. Ископувањата откриле бројни значајни остатоци од античка Александрија, но ниту едно откритие досега не потврдило каде навистина почива Александар.

Со текот на времето се појавиле бројни теории.

Некои сметаат дека гробот сè уште лежи под денешна Александрија, скриен под улиците и зградите на градот.

Други претпоставуваат дека бил уништен од природни катастрофи или намерно разрушен.

Постојат и теории дека неговите посмртни останки биле преместени на друга локација, но ниту една од нив досега не е потврдена со убедливи докази.

Повеќе од 2.300 години по неговата смрт, археолозите сè уште го поставуваат истото прашање:

Каде е гробот на Александар Македонски?

Дали сè уште почива некаде под улиците на Александрија?

Или неговото последно почивалиште засекогаш ќе остане една од најголемите тајни на античкиот свет?

Можеби одговорот сè уште лежи под слоевите на историјата, чекајќи некое идно археолошко откритие да ја реши мистеријата што трае повеќе од два милениума.

#ПознатиМистерии#АлександарМакедонски#АнтичкаИсторија#Археологија

Извори:

Encyclopædia Britannica — Alexander the Great

Encyclopædia Britannica — Alexandria

Archaeology Magazine — The Elusive Tomb of Alexander

National Geographic — New clues to the lost tomb of Alexander the Great discovered in Egypt

Al-Ahram Weekly — Mystery of the Tomb of Alexander the Great

Војската што исчезна: Мистеријата на Легијата IX Хиспана

Во историјата на Римската империја постојат битки што засекогаш се запишале во историските записи. Постојат легии чии имиња станале симбол на моќта на Рим.

Но постои и една легија за која најголемото прашање не е каде победила, туку каде исчезнала.

Legio IX Hispana — Деветтата Хиспанска легија.

Една од најстарите и најпознатите римски воени единици.

Легија која со векови служела под знамето на Рим…

а потоа едноставно исчезнала од историјата.

Без позната последна битка.

Без сигурен запис за нејзиниот крај.

Без одговор што би ја затворил една од најголемите мистерии на античкиот свет.

ЛЕГИЈАТА КОЈА ГО БРАНЕШЕ РИМ

IX Хиспанска легија била создадена уште во периодот на доцната Римска Република и се смета за една од најстарите легии во римската војска.

Нејзините војници се бореле во походите на Јулиј Цезар во Галија, а подоцна учествувале во ширењето на римската власт низ Европа.

Во 43 година н.е., кога императорот Клавдиј започнал освојување на Британија, IX Хиспанска била меѓу легиите што пристигнале на островот.

Таму станала еден од столбовите на римската власт.

Со децении ги чувала границите на империјата, се борела против локалните племиња и била симбол на римската воена дисциплина.

Но некаде во 2 век од нашата ера, нејзината приказна ненадејно прекинала.

ИСЧЕЗНУВАЊЕТО

Римјаните биле познати по својата прецизна администрација.

Тие бележеле каде биле нивните легии, кој ги командувал и каде биле испраќани.

Но за IX Хиспанска по одреден период следува нешто необично.

Тишина.

Последните сигурни траги за нејзиното постоење се од почетокот на 2 век.

Потоа нејзиното име исчезнува од историските извори.

Што се случило со илјадниците војници кои некогаш го носеле орелот на Рим?

Дали загинале во битка?

Дали биле испратени во далечна провинција?

Дали легијата едноставно била расформирана?

Одговорот сè уште не е познат.

ЛЕГЕНДАТА ЗА ПОСЛЕДНАТА БИТКА

Најпознатата приказна вели дека IX Хиспанска била уништена во северна Британија, можеби во судир со непријателски племиња.

Според оваа теорија, цела легија исчезнала во непријателска земја — без преживеани сведоци и без јасен запис за нејзината последна битка.

Оваа приказна дополнително ја засилиле романите и филмовите, кои ја претставиле како „изгубената легија на Рим“.

Но историчарите денес се повнимателни.

Иако нејзиното исчезнување останува мистериозно, нема директен доказ дека легијата била уништена токму во Британија.

ТЕОРИИТЕ ШТО СЕ ОБИДУВААТ ДА ЈА РЕШАТ МИСТЕРИЈАТА

1. Уништена во Британија

Можно е IX Хиспанска да настрадала во борба со северните племиња, но местото и околностите остануваат непознати.

2. Испратена во друга провинција

Некои историчари сметаат дека легијата можеби била преместена во друг дел од Римската империја, каде што исчезнала од локалните записи.

3. Расформирана или споена со друга единица

Римските легии понекогаш биле укинувани, реорганизирани или вклучувани во други воени единици.

4. Уништена на Истокот

Постои и теорија дека нејзини делови можеби биле испратени кон источните граници на империјата, каде што исчезнале во некој конфликт.

Ниту една од овие можности досега не е докажана со сигурност.

МИТ, ИСТОРИЈА И ЕДНА НЕОДГОВОРЕНА ЗАГАТКА

Можеби најинтересното кај IX Хиспанска не е само нејзиното исчезнување, туку фактот дека по речиси две илјади години сè уште поставуваме исто прашање:

Што се случи со една од најмоќните воени единици на Рим?

Дали нејзините војници паднале во последна, заборавена битка?

Дали нивните потомци продолжиле да живеат некаде далеку од Рим?

Или вистината сè уште лежи закопана под слоевите на историјата?

Она што го знаеме е само едно:

Legio IX Hispana постоела.

Била моќна.

Била важна.

А потоа исчезнала.

И токму затоа, повеќе од 1.800 години подоцна, останува една од најголемите мистерии на античкиот свет.

#ПознатиМистерии#ЛегијаIXХиспана#РимскаИмперија#АнтичкаИсторија#ИсторискиМистерии

Извори:

Encyclopaedia Britannica — Roman Legion

World History Encyclopedia — Legio IX Hispana

Oxford Classical Dictionary — Roman Army and Legions

Roman Britain — Legio IX Hispana

The Oxford Encyclopedia of Ancient History — The Roman Military

Каде исчезнало богатството на ВМРО?

Во историјата на македонското револуционерно движење постојат многу херои, битки и жртви чии приказни се добро познати.

Но постои и една мистерија што повеќе од еден век ги интригира историчарите, истражувачите и љубителите на историјата.

Каде исчезнало богатството на ВМРО?

Дали навистина постоело големо револуционерно богатство?

И ако постоело, што се случило со него?

Во годините пред Илинденското востание и во децениите што следеле, Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО) собирала средства за набавка на оружје, муниција, печатење литература, одржување на револуционерната мрежа и помош за семејствата на загинатите или затворените револуционери.

Парите доаѓале од доброволни прилози, членарини, донации од иселеници и поддржувачи, а во одредени случаи и од акции за прибирање средства.

Во услови на илегално дејствување, тие често биле пренесувани и чувани во строга тајност.

Токму таа тајност со текот на времето ја создала легендата за „богатството на ВМРО“.

Според различни сведоштва и преданија, дел од организациските средства, златни монети, накит или оружје биле сокривани на безбедни места за да не паднат во рацете на османлиските власти или на непријателските вооружени групи.

Со текот на годините се појавиле безброј приказни.

Некои тврделе дека богатството било закопано во планините на Македонија.

Други верувале дека било пренесено во Бугарија по Илинденското востание.

Постоеле и гласини дека дел од средствата исчезнале за време на внатрешните поделби во организацијата или биле потрошени без да останат детални записи.

Но што велат историските извори?

Современите историчари се претпазливи. Не постои веродостоен доказ дека ВМРО поседувала огромно, единствено „скриено богатство“ какво што често се опишува во легендите.

Познато е дека организацијата располагала со финансиски средства и материјални резерви, но тие најчесто биле користени за финансирање на револуционерната дејност, а не чувани како траен таен трезор.

Досега не е пронајден археолошки или архивски доказ што би потврдил постоење на големо закопано богатство.

Сепак, легендата продолжува да живее.

Од време на време се појавуваат приказни за наводно откриени мапи, скриени пештери или тајни засолништа. Некои предизвикуваат голем интерес во јавноста, но ниту едно од тие тврдења досега не е потврдено со научни докази.

Можеби токму затоа мистеријата опстојува.

Не затоа што знаеме дека постоело огромно богатство, туку затоа што историјата оставила доволно празнини за да се родат легенди.

Повеќе од еден век подоцна, прашањето останува без сигурен одговор:

Дали некаде навистина сè уште е сокриен дел од богатството на ВМРО?

Или најголемото богатство што го оставила Организацијата не било златото, туку идејата за слобода што продолжила да живее низ генерациите?

#ПознатиМистерии#ВМРО#МакедонскаИсторија#ИсторискиМистерии

Извори:

-Ванчо Ѓорѓиев — „ВМРО 1893–1903. Поглед низ документи“

-Иван Катарџиев — „ВМРО (Обединета): документи и материјали“

-Институт за национална историја — публикации за Македонското револуционерно движење

-Државен архив на Република Северна Македонија — архивски материјали за ВМРО

-Христо Силјанов — „Ослободителните борби на Македонија“

Бродот што исчезна со екипажот: мистеријата на Мери Селест

Во историјата на морепловството постојат бродови што исчезнале во бури, војни или непознати води. Но ретко која приказна е толку вознемирувачка како онаа на еден брод кој бил пронајден среде Атлантикот…

Релативно исправен и способен за пловидба.

Со доволно резерви за продолжување на патувањето.

Со недопрен товар.

Но без ниту еден човек на палубата.

Тоа е мистеријата на „Мери Селест“ — бродот кој станал симбол на една од најголемите нерешени загатки во поморската историја.

ПАТУВАЊЕТО КОЕ ЗАВРШИ СО ТИШИНА

На 7 ноември 1872 година, американскиот бригантин „Мери Селест“ испловил од Њујорк кон Џенова, Италија. На бродот се наоѓале капетанот Бенџамин Бригс, неговата сопруга Сара, нивната двегодишна ќерка Софија и седум членови на екипажот — вкупно 10 луѓе. Бродот носел товар од околу 1.700 буриња индустриски алкохол и требало да биде само уште едно успешно трансатлантско патување.

Но никогаш не стигнал до својата дестинација.

БРОД БЕЗ ЛУЃЕ

На 4 декември 1872 година, околу 400 милји источно од Азорските Острови, британскиот брод „Деи Грација“ го забележал „Мери Селест“.

На прв поглед изгледало дека нешто не е во ред.

Бродот пловел бесцелно, носен од ветрот и морските струи.

Едрилата биле делумно подигнати.

Но најчудното било нешто друго: немало никој на него.

Кога екипажот на „Деи Грација“се качиле, пронашле брод кој бил во релативно добра состојба. Имало храна и вода за месеци. Товарот бил речиси недопрен. Личните предмети на екипажот сè уште биле таму.

Но луѓето исчезнале.

ПОСЛЕДНИТЕ ТРАГИ

На бродот недостасувал единствениот спасувачки чамец.

Компасот бил оштетен, дел од опремата била разместена, а во трупот имало одредена количина вода, но бродот не бил пред потонување.

Последниот запис во дневникот на капетанот бил од 25 ноември 1872 година.

Од тој момент — тишина.

Ниту капетанот.

Ниту неговото семејство.

Ниту еден член од екипажот никогаш повеќе не бил виден.

ШТО МОЖЕЛО ДА СЕ СЛУЧИ?

Со текот на времето се појавиле десетици теории.

Бунт на екипажот?

Нема докази за насилство или борба на бродот.

Напад од пирати?

Товарот и вредните предмети останале недопрени.

Морска бура или огромен бран?

Можно е, но не објаснува зошто бродот бил напуштен.

Паника поради товарот од алкохол?

Една од посериозните теории претпоставува дека испарувањата од алкохолот можеле да создадат страв од експлозија, поради што екипажот привремено го напуштил бродот. Но ниту ова не е докажано со сигурност.

МИСТЕРИЈА ШТО ОСТАНА

„Мери Селест“ продолжил да плови низ историјата како еден од најпознатите „бродови духови“.

Со текот на годините приказната била преувеличувана со измислени детали, но основниот факт останува:

Во 1872 година, десет луѓе исчезнале од брод што бил пронајден среде океанот — без јасно објаснување.

Повеќе од 150 години подоцна, прашањето останува исто:

Што ги натерало капетанот Бригс и неговиот екипаж да го напуштат „Мери Селест“?

Дали побегнале од невидлива опасност?

Дали направиле фатална грешка?

Или вистината засекогаш останала закопана некаде под брановите на Атлантикот?

Можеби никогаш нема да дознаеме.

И токму затоа, „Мери Селест“ и денес останува една од најголемите мистерии во историјата на морепловството.

#ПознатиМистерии#МериСелест#ИсторискиМистерии#МистерииНаИсторијата

Извори:

Encyclopaedia Britannica — Mary Celeste

History.com — What Happened to the Mary Celeste?

Smithsonian Magazine — Abandoned Ship: The Mary Celeste

The Historical Association — The Mary Celeste: the history of a mystery

Encyclopedia.com — Mary Celeste

Легендата за богатството на цар Самуил

(Споменикот на цар Самуил во Скопје, Tashkoskim, Споменик- Цар Самоил 2, CC BY-SA 3.0 преку Wikimedia Commons; Самуилова тврдина, Охрид,Cibrev, ,,Самуилова Тврдина” 43, CC BY-SA 4.0 преку Wikimedia Commons)

Низ планините, тврдините и пештерите на Македонија со векови се раскажува една приказна.

Приказна за огромно богатство што, според народните преданија, му припаѓало на цар Самуил.

Злато.

Накит.

Кралски инсигнии.

Богатство што, велат легендите, било сокриено во времето кога Самуиловото Царство се соочувало со својот најголем предизвик.

Но дали навистина постоело?

И ако постоело…

дали сè уште лежи некаде под земјата?

ЦАРСТВО ВО ВОЈНА

На крајот од X и почетокот на XI век, цар Самуил владеел со една од најмоќните држави на Балканот.

Неговото царство со децении водело исцрпувачки војни против Византија.

Во такви времиња било вообичаено владетелите да ги преместуваат или кријат државната ризница и вредностите за да не паднат во рацете на непријателот.

Токму тука започнува легендата.

БОГАТСТВОТО ШТО НИКОЈ НЕ ГО ПРОНАШОЛ

Според народните преданија, пред големите византиски походи дел од царската ризница бил сокриен на тајна локација.

Во различни краишта на Македонија и денес се раскажуваат приказни за пештери, стари тврдини и планински засолништа во кои, наводно, било закопано богатството.

Во некои верзии се споменуваат местата околу Охрид, Преспа и планината Галичица.

Во други – сосема различни локации.

Но ниту една од овие приказни никогаш не била потврдена со историски или археолошки докази.

ПОТРАГАТА НИКОГАШ НЕ ПРЕСТАНАЛА

Со векови, трагачи по богатства, авантуристи и локални жители се обидувале да ја откријат наводната ризница.

Легендите станувале сè побогати со нови детали.

Некои зборувале за тајни подземни ходници.

Други за мапи што исчезнале.

Трети за чувари на богатството и натприродни сили што го штитат.

Но токму овие приказни припаѓаат на народниот фолклор, а не на потврдената историја.

ШТО ВЕЛИ ИСТОРИЈАТА?

Историските извори потврдуваат дека Самуиловото Царство располагало со двор, тврдини и државна ризница.

Но не постои ниту еден веродостоен средновековен извор што сведочи дека огромно богатство било сокриено и никогаш не било пронајдено.

Исто така, нема археолошко откритие што би ја потврдило легендата.

ЛЕГЕНДА ШТО ОПСТОЈУВА

Повеќе од илјада години по падот на Самуиловото Царство, приказната за неговото богатство сè уште живее.

Можеби затоа што секоја голема држава остава зад себе не само историски споменици, туку и легенди.

Дали некаде навистина постои скриена царска ризница?

Или богатството на Самуил е само симбол на едно изгубено царство што продолжува да живее во народната меморија?

Засега, историјата нема конечен одговор.

#ПознатиМистерии#ЦарСамуил#МакедонскаИсторија#ИсторискиМистерии

Извори:

Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History

Институт за национална историја – публикации за Самуиловото Царство

Музеј на Македонија – публикации за средновековна Македонија

Археолошки музеј на Република Северна Македонија – истражувања за средновековните локалитети

Изгубениот град од злато, Елдорадо: мит или вистинско богатство?

Во историјата постојат легенди што се толку моќни што со векови ги тераат луѓето да тргнат во потрага по нешто што можеби никогаш не постоело.

Една од најпознатите е легендата за Елдорадо — изгубеното кралство на златото.

Приказна за градови направени од злато.

За неискажливо богатство скриено длабоко во непознатите предели на Јужна Америка.

За богата цивилизација чии тајни и богатства ги привлекувале истражувачите со векови.

Но дали Елдорадо било само мит создаден од човечката алчност?

Или зад легендата се крие дел од вистината?

ЛЕГЕНДАТА ШТО ГО ЗАПАЛИ СВЕТОТ

Во XVI век, кога европските освојувачи пристигнале во Јужна Америка, со себе донеле приказни за огромни богатства што наводно ги поседувале домородните народи.

Меѓу најпознатите била приказната за еден мистериозен владетел познат како Ел Дорадо — „позлатениот човек“.

Според легендата, тој владетел бил толку богат што неговото тело било прекриено со златен прав за време на посебен ритуал.

Потоа, опкружен со богатства, пловел на сплав по свето езеро и ги фрлал златните предмети во водата како жртва.

Со текот на времето, приказната за човекот се претворила во приказна за цело кралство.

Ел Дорадо веќе не бил владетел.

Станал изгубен град на златото.

ПРВИТЕ ПОТРАГИ

Европските освојувачи започнале опасни експедиции низ непознати територии.

Тие минувале низ густи дождовни шуми, планини и реки, убедени дека зад следниот хоризонт ќе го најдат најголемото богатство во историјата.

Шпански истражувачи барале траги во денешна Колумбија, Венецуела и Гвајана.

Некои експедиции завршиле со глад, болести и смрт.

Но златниот град никогаш не бил пронајден.

ВИСТИНАТА ЗАД ЛЕГЕНДАТА

Денес историчарите сметаат дека приказната најверојатно потекнува од народот Муиска, кој живеел во денешна Колумбија.

Кај нив постоел вистински ритуал поврзан со езерото Гуатавита.

Според сведоштва, новиот владетел учествувал во церемонија во која бил прекриен со златен прав, а златни предмети биле принесувани како дарови.

Значи, можеби постоела вистинска основа за легендата.

Но од еден ритуал…

со текот на времето се родила приказна за цел град од злато.

(Златниот сплав на Муиска — артефакт што ја инспирирал легендата за Елдорадо. Museo del Oro, Богота. Фото: Mariordo / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0))

ЕЗЕРОТО ГУАТАВИТА И БЕЗБРОЈНИТЕ ОБИДИ

Езерото Гуатавита станало главна цел на ловците по богатство.

Во различни периоди луѓе се обидувале да го исушат езерото или да копаат низ неговите брегови за да стигнат до легендарните златни предмети.

Пронајдени биле одредени златни артефакти, но не и богатството што би ја потврдило легендата за Елдорадо.

(Езерото Гуатавита во Колумбија — местото поврзано со легендата за ритуалот на Муиска и потрагата по Елдорадо, Dianamargarita.garcia/Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))

МИТОТ ШТО НЕ УМИРА

Иако денес нема археолошки доказ за постоење на град од злато, Елдорадо останува една од најмоќните легенди во историјата.

Можеби најголемата мистерија не е каде се наоѓа градот…

туку како една приказна за еден ритуал успеала да испрати илјадници луѓе во потрага низ непознатиот свет.

Дали Елдорадо било само сон на освојувачите?

Или некаде длабоко во џунглите на Јужна Америка сè уште постојат тајни што не се откриени?

Засега, историјата го нема пронајдено златниот град.

Но легендата за Елдорадо и понатаму живее.

Токму затоа, повеќе од 500 години подоцна, останува една од најголемите мистерии во историјата на човечките потраги по изгубени богатства.

#ПознатиМистерии#Елдорадо#ИсторискиМистерии#Археологија

Извори:

Encyclopaedia Britannica — El Dorado

World History Encyclopedia — El Dorado: The Gilded Ruler of Ancient Colombia

Banco de la República (Колумбија) — La balsa muisca / Muisca Gold Raft

Каде исчезна библиотеката на Александрија?

(Уметничка реконструкција на Големата библиотека во Александрија/Von Corven, Colorized by K. Vail Abdelhamid/Public Domain/преку Wikimedia Commons)

Во историјата постојат градови што исчезнале.

Царства што пропаднале.

Богатства што никогаш не биле пронајдени.

Но постои една загуба што можеби ја чинела човечката цивилизација повеќе од која било друга.

Тоа е исчезнувањето на Големата библиотека во Александрија.

Место што со векови се сметало за најголемото складиште на знаење во античкиот свет.

Но што навистина ѝ се случило?

Дали била уништена во еден катастрофален пожар?

Или исчезнувала тивко, низ вековите?

ЦЕНТАРОТ НА ЗНАЕЊЕТО

Во III век пр. н.е., под владеењето на Птоломеј I Сотер, а најверојатно завршена и значително проширена во времето на Птоломеј II Филаделф, во Александрија бил создаден Мусејонот – голем научен центар, во чиј состав се развила и прочуената библиотека.

Нејзината цел била смела:

Да се собере целото знаење на тогаш познатиот свет.

Во библиотеката пристигнувале свитоци од Египет, Грција, Персија, Индија и други делови на Медитеранот и Блискиот Исток.

Античките автори пишуваат дека таму можеби се чувале стотици илјади свитоци, иако точниот број не е познат.

Во неа работеле и некои од најголемите научници на античкиот свет.

ГОЛЕМИОТ ПОЖАР – ИЛИ САМО ПОЧЕТОКОТ?

Најпознатата приказна вели дека библиотеката била уништена во 48 година пр. н.е., кога Јулиј Цезар, за време на борбите во Александрија, наредил да се запалат бродови во пристаништето.

Според некои антички извори, пожарот се проширил и уништил голем број книги.

Но современите историчари предупредуваат дека нема цврст доказ дека тогаш исчезнала целата библиотека.

Можно е да бил уништен само дел од книжниот фонд или магацини со свитоци.

ИСЧЕЗНУВАЊЕ НИЗ ВЕКОВИТЕ

Денес многу историчари сметаат дека библиотеката не исчезнала во еден ден.

Напротив, најверојатно постепено пропаѓала.

Политички немири.

Граѓански војни.

Промени на владетелите.

Намалување на финансирањето.

Уништување на делови од научниот центар.

Сето тоа можеби довело до нејзино постепено исчезнување во текот на неколку векови.

Подоцнежните приказни дека библиотеката била уништена при арапското освојување на Египет во VII век денес најчесто се сметаат за неверодостојни, бидејќи се појавуваат многу векови по настаните и не се поткрепени со современи извори.

КОЛКУ ЗНАЕЊЕ Е ИЗГУБЕНО?

Тоа е прашањето што и денес ги фасцинира историчарите.

Колку книги исчезнале?

Колку дела од античките филозофи, математичари, астрономи, лекари и историчари никогаш не стигнале до нашето време?

Никој не знае.

Можно е таму да постоеле дела што денес ги познаваме само по име.

Можно е засекогаш да исчезнале откритија, идеи и сведоштва за античките цивилизации.

(Остатоци од археолошкиот локалитет Ком ел-Дика во Александрија, Египет/Isawnyu/File:Kom el Dikka (I).jpg/CC BY-SA 2.0 преку Wikimedia Commons)

(Фасадата на современата Bibliotheca Alexandrina во Александрија, Египет/Mahmoud Saaid/File:BA outside view.jpg/CC BY-SA 2.5 преку Wikimedia Commons)

МИСТЕРИЈА ШТО СÈ УШТЕ ЖИВЕЕ

Повеќе од две илјади години подоцна, Големата библиотека во Александрија останува симбол на изгубеното знаење.

Не затоа што не знаеме каде се наоѓала.

Туку затоа што сè уште не знаеме како навистина исчезнала.

Дали пожарот бил пресудниот удар?

Или најголемата библиотека на античкиот свет полека згаснувала, незабележливо, низ вековите?

Можеби никогаш нема да го дознаеме точниот одговор.

Но едно е сигурно:

Со нејзиното исчезнување, човештвото веројатно изгубило дел од својата сопствена меморија.

#ПознатиМистерии#БиблиотекаНаАлександрија#АнтичкаИсторија#ИсторискиМистерии

Извори:

Encyclopædia Britannica — Library of Alexandria

World History Encyclopedia — Library of Alexandria

Encyclopedia.com — Library of Alexandria