Септември 1945 година. Белимбегово, денешен Илинден. По завршувањето на Втората светска војна, во едно скопско село започнала нова страница во историјата на образованието.
Во тогашното Белимбегово било отворено четиригодишно основно училиште во кое за првпат била организирана настава на мајчин македонски јазик. Наставата започнала со две комбинирани паралелки, а први учители биле брачниот пар Марија и Михаил Мељникови. Михаил бил по потекло Русин, додека Марија била од Велес.
Но нивната работа не се ограничила само на децата. Според сведоштвата зачувани во историјатот на местото, Мељникови организирале и курсеви за описменување на возрасни. Оделе од куќа до куќа за да ги поттикнат семејствата да ги испраќаат децата на училиште, но и да пронајдат возрасни кои сакале да се описменат.
Тоа било време во кое образованието не значело само читање, пишување и сметање. За едно поколение, учењето на својот мајчин јазик во училишната клупа претставувало и голема промена во секојдневниот живот.
Од тие две комбинирани паралелки започнала приказната на училиштето кое подоцна ќе прерасне во денешното ООУ „Гоце Делчев“ во Илинден. Во 1964/65 учебна година наставата во новата училишна зграда ја започнале 396 ученици, а училиштето подоцна прераснало во осумгодишно.
Денес, училишната клупа можеби ни изгледа како нешто сосема обично. Но пред повеќе од осум децении, за генерација македонски деца таа клупа била место каде што училиштето, книгата и мајчиниот јазик се сретнале во едно ново време.
Историјата на еден народ не се создава само на боиштата и во големите политички настани. Понекогаш се создава и во мала училница, со учител, книга и дете што за првпат учи да чита на својот јазик.
Зашто јазикот што го учиме во детството е еден од начините на кои ја чуваме приказната за тоа кои сме.
Фото: Млада Македонка која во 1945 година учи на својот мајчин јазик/ Благоја Дрнков / Wikimedia Commons / Public Domain.
Извори:
Населба Илинден – „Историјат на ООУ „Гоце Делчев““
Населба Илинден – „Населба Илинден (поранешно с. Белимбегово)“
Населба Илинден – „На денешен ден – 14 септември“
