На 24 јули 1957 година, во својот роден Прилеп, почина Методија Андонов, попознат по народниот прекар Ченто – првиот претседател на Президиумот на АСНОМ и една од најзначајните личности во современата македонска историја.
Неговиот живот беше исполнет со борба за правото на македонскиот народ на слобода, достоинство и поголема самостојност.
Роден на 17 август 1902 година во Прилеп, Ченто уште од младоста се истакнал како трговец, општественик и човек кој отворено ги застапувал македонските национални интереси. Во периодот меѓу двете светски војни бил познат по својата поддршка на идејата за признавање на македонскиот народ и неговите права, поради што повеќепати бил следен, апсен и затворан од тогашните власти.
За време на Втората светска војна се приклучил на народноослободителното движење, а на Првото заседание на АСНОМ, одржано на 2 август 1944 година во манастирот „Св. Прохор Пчињски“, бил избран за прв претседател на Президиумот на АСНОМ – највисокото државно тело на новоформираната македонска држава. Неговото избирање претставувало признание за неговата доследност, патриотизам и долгогодишна борба за правата на македонскиот народ.
Во таа улога учествувал во поставувањето на темелите на современата македонска државност и во афирмирањето на македонскиот јазик, институциите и државноста.
По ослободувањето, Ченто сè погласно се залагал Македонија да има поширока самостојност во рамките на југословенската федерација и да се отвори прашањето за обединување на македонскиот народ. Токму овие ставови го довеле во судир со тогашното југословенско раководство. Во 1946 година бил уапсен, а следната година, по политички мотивиран судски процес, бил осуден на 11 години затвор. Во казнено-поправниот дом Идризово минал повеќе од девет години, изложен на тешки услови што сериозно му го нарушиле здравјето.
Иако бил свесен дека неговите ставови можат да доведат до политички последици, Ченто останал во Македонија, верувајќи во исправноста на своите убедувања. Неговата одлука да не се откаже од своите ставови го чинела долгогодишен затвор, но останала симбол на неговата доследност.
Во септември 1955 година бил условно ослободен, но последиците од долгогодишниот затвор биле непоправливи. Барал дозвола да замине на лекување во Швајцарија, но таа не му била одобрена. На 24 јули 1957 година починал од рак на желудникот во својот дом во Прилеп, на само 54-годишна возраст.
По осамостојувањето на Македонија, неговото дело повторно било вреднувано. Во 1990 година започнала постапката за негова судска рехабилитација, а во 1991 година Врховниот суд ја укинал пресудата од 1946 година.
Денес Методија Андонов-Ченто се смета за еден од најзначајните македонски државници на XX век и симбол на стремежот кон слободна, достоинствена и рамноправна македонска држава.
Неговото име го носат улици, училишта и институции, а неговата животна приказна останува потсетник дека идеалите за слобода, правда и државност често бараат големи лични жртви.
Чест и вечна слава на Методија Андонов-Ченто – човекот кој остана запаметен како првиот претседател на македонската држава создадена на АСНОМ и како личност што не се откажа од своите убедувања, дури и кога за тоа ја плати највисоката лична цена.
Фотографија: Портрет на Методија Андонов, CC BY-SA 4.0 преку Wikimedia Commons
Извори:
-Собрание на Република Северна Македонија — „Методија Андонов – Ченто“
-Музеј на македонската борба — „Во чест на Методија Андонов – Ченто (17.8.1902–24.7.1957)“
-„Вечер“ — „Методија Андонов Ченто, биографија“
-Македонски легенди — „Методија Андонов – Ченто“
